Dieta ketogeniczna a anoreksja – co mówią badania?

Dieta ketogeniczna od lat wzbudza zainteresowanie zarówno wśród osób dbających o sylwetkę, jak i w środowisku naukowym. Najnowsze doniesienia z USA sugerują, że ten model żywienia może znaleźć zastosowanie w zupełnie nowym obszarze – wspomaganiu terapii anoreksji, jednego z najpoważniejszych i najtrudniejszych w leczeniu zaburzeń odżywiania.

Czym jest dieta ketogeniczna?

Dieta ketogeniczna opiera się na drastycznym ograniczeniu spożycia węglowodanów przy jednoczesnym zwiększeniu udziału tłuszczów w codziennym jadłospisie. Taki układ makroskładników sprawia, że organizm przestawia się na alternatywne źródło energii – zamiast glukozy zaczyna spalać tłuszcze, produkując przy tym ciała ketonowe. Stan ten określa się mianem ketozy.

Dotychczas dieta keto była kojarzona przede wszystkim z redukcją masy ciała, a także z terapią wspomagającą leczenie padaczki lekoopornej u dzieci. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że jej wpływ na metabolizm mózgu może mieć znacznie szersze implikacje zdrowotne.

Anoreksja – choroba o złożonym podłożu

Jadłowstręt psychiczny, znany powszechnie jako anoreksja, to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się silnym lękiem przed przyrostem masy ciała, zaburzonym postrzeganiem własnego ciała oraz drastycznym ograniczaniem spożycia pokarmów. Choroba dotyka przede wszystkim młodych kobiet, choć coraz częściej diagnozuje się ją również u mężczyzn i dzieci.

Anoreksja należy do zaburzeń psychicznych o jednym z najwyższych wskaźników śmiertelności. Jej leczenie jest długotrwałe i wymaga współpracy specjalistów z wielu dziedzin – psychiatrów, psychologów, dietetyków i lekarzy internistów. Pomimo dostępnych metod terapeutycznych, skuteczność leczenia pozostaje ograniczona, a nawroty choroby są częste. Dlatego poszukiwanie nowych podejść terapeutycznych ma ogromne znaczenie.

Co zbadali naukowcy z USA?

Amerykańscy badacze postanowili sprawdzić, w jaki sposób wprowadzenie diety ketogenicznej wpływa na nasilenie objawów anoreksji oraz współwystępującej z nią depresji. Depresja jest bowiem jednym z najczęstszych zaburzeń towarzyszących jadłowstrętowi psychicznemu i istotnie utrudnia proces zdrowienia.

Wyniki badań wskazują, że dieta bogata w tłuszcze i uboga w węglowodany może łagodzić zarówno objawy samej anoreksji, jak i towarzyszących jej stanów depresyjnych. Mechanizm tego działania nie jest jeszcze w pełni poznany, jednak naukowcy przypuszczają, że kluczową rolę odgrywa tu wpływ ciał ketonowych na funkcjonowanie mózgu – w tym na neuroprzekaźniki odpowiedzialne za regulację nastroju i łaknienia.

Ketony a mózg – możliwy mechanizm działania

Ciała ketonowe, produkowane podczas ketozy, stanowią alternatywne paliwo dla komórek nerwowych. Badania sugerują, że mogą one działać neuroprotekcyjnie, a także wpływać na poziom neuroprzekaźników takich jak GABA czy glutaminian – substancji chemicznych, których zaburzenia obserwuje się m.in. w przebiegu depresji i zaburzeń odżywiania. To właśnie ta zależność może tłumaczyć potencjalny terapeutyczny efekt diety ketogenicznej u pacjentów z anoreksją.

Nadzieja dla pacjentów, ale i ostrożność

Wyniki badań są obiecujące i otwierają nowe możliwości w podejściu do leczenia anoreksji. Należy jednak podkreślić, że dieta ketogeniczna nie może być stosowana samodzielnie jako terapia tego zaburzenia – szczególnie u osób z niedowagą i wyniszczeniem organizmu, gdzie każda interwencja żywieniowa wymaga ścisłego nadzoru medycznego.

Wprowadzenie jakichkolwiek zmian w diecie u osoby chorej na anoreksję powinno odbywać się wyłącznie pod kontrolą doświadczonego zespołu terapeutycznego. Samodzielne stosowanie restrykcyjnych modeli żywienia przez osoby z zaburzeniami odżywiania może być niebezpieczne i prowadzić do pogłębienia choroby.

Co dalej z badaniami?

Amerykańskie wyniki stanowią ważny krok w kierunku lepszego zrozumienia biologicznych mechanizmów anoreksji i jej powiązań z depresją. Potrzebne są jednak dalsze, szeroko zakrojone badania kliniczne, które pozwolą ocenić bezpieczeństwo i skuteczność diety ketogenicznej jako elementu wspomagającego terapię jadłowstrętu psychicznego.

Nauka wciąż poszukuje skutecznych narzędzi w walce z anoreksją. Każdy nowy trop – nawet tak nieoczekiwany jak dieta ketogeniczna – zasługuje na rzetelne zbadanie i może w przyszłości przyczynić się do poprawy jakości życia pacjentów oraz zwiększenia skuteczności leczenia tego trudnego zaburzenia.