NFZ w 2027 roku: 237,8 mld zł i dziura 20 mld zł

Budżet Narodowego Funduszu Zdrowia na 2027 rok wyniesie 237,8 mld zł, ale system będzie potrzebował co najmniej 257 mld zł, co oznacza, że mimo wzrostu finansowania polska ochrona zdrowia zmaga się z strukturalnym deficytem finansowym.

Ile pieniędzy rząd przeznaczy na zdrowie w 2027 roku?

Rząd musi wydać minimum 237,8 mld zł na zdrowie w 2027 roku, co stanowi wzrost o 9 mld zł w stosunku do pierwotnych założeń. Z tego około 237 mld zł to koszty świadczeń medycznych, funkcjonowania szpitali i wynagrodzeń personelu medycznego. Budżet państwa zasilić będzie kasę NFZ kwotą co najmniej 35 mld zł — to o 9 mld zł więcej niż zakładał plan na rok bieżący.

Wzrost wydatków wynika z aktualizacji wskaźnika Produktu Krajowego Brutto (PKB), według którego planowane są wydatki na zdrowie na mocy tzw. ustawy nakładowej. Przepis ten przewiduje, że w 2027 roku wydatki na zdrowie mają osiągnąć pułap 7 procent PKB, jednak odnosi się to do PKB sprzed dwóch lat, czyli z 2025 roku. Ponieważ PKB okazało się wyższe niż prognozowano, całkowite wydatki na zdrowie musiały zostać zwiększone do 273,89 mld zł, z czego na samo zdrowie przypadło 237 mld zł.

Skąd NFZ będzie czerpać pieniądze?

Sources finansowania NFZ w 2027 roku rozkładają się następująco:

Źródło finansowania	Kwota (mld zł)
Składki ZUS i KRUS	~195
Dotacja z budżetu państwa	~35
Odpisy dla AOTM-T i inne źródła	~7,8
Razem	~237,8

NFZ zbierze niespełna 195 mld zł ze składek ZUS i KRUS, a resztę będzie musiał otrzymać z dotacji budżetowych, odpisów dla Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz środków z funduszy celowych. To oznacza, że przychody ze składek społecznych pokrywają zaledwie około 82 procent całkowitych wydatków systemu.

Jaka jest rzeczywista dziura finansowa w zdrowiu?

Mimo wzrostu budżetu, ekspercka analiza wskazuje na znacznie większy problem. Faktyczne wydatki NFZ w 2027 roku będą musiały być wyższe o około 20 mld zł, co oznacza, że rzeczywiste zapotrzebowanie systemu wyniesie około 257 mld zł, a nie 237,8 mld zł. Ta rozbieżność wynika z faktu, że od kilku lat, mimo spełniania warunków rosnącej ścieżki wydatków z ustawy nakładowej, rzeczywiste wydatki systemu są znacząco wyższe niż pierwotne prognozy.

Już w 2026 roku, gdy Sejm pracował nad projektem budżetu, minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda informowała, że system będzie potrzebował dodatkowych 23 mld zł poza zaplanowaną dotacją 26 mld zł. Ta sytuacja powtarza się co roku, zmuszając system do rolowania długów, szukania oszczędności lub dofinansowywania w trakcie roku.

Co to oznacza dla pacjentów i systemu zdrowia?

Sytuacja finansowa NFZ bezpośrednio wpływa na dostępność świadczeń medycznych dla pacjentów. Brak wystarczających środków finansowych zmusza system do cięć w świadczeniach, ograniczenia dostępu do procedur medycznych lub odroczenia inwestycji w infrastrukturę szpitalną. Ministerstwo Zdrowia będzie musiało w lipcu 2027 roku wybrać wariant nowej wyceny świadczeń NFZ, w którym zaszyte są podwyżki dla kadr medycznych.

Historyczne wybory ministrów zdrowia wskazują na wybieranie najbardziej ambitnego (najdroższego) wariantu, aby nie narażać się personelowi medycznemu. Jednak obecna sytuacja finansowa może zmienić tę praktykę. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji rekomenduje podwyżkę wynagrodzeń, której budżetowe koszty wynoszą 9 mld zł rocznie. Decyzja ministra zdrowia, jaką wariant wybierze, będzie kluczowa dla presji kosztowej na system w kolejnych latach.

Jakie zagrożenia czyhają na NFZ?

Jednym z największych zagrożeń jest spadająca składka społeczna. Jak wskazują rozmówcy z Pałacu Prezydenckiego, NFZ grozi “poważny cios” ze względu na marzniecie rynku pracy. Widać to po składkach na ZUS, które zaczęły radykalnie spadać. Gdy spada składka społeczna, za tym idzie składka zdrowotna, zmniejszając przychody NFZ.

W ocenie ekspertów, jeśli trend spadku składek się utrzyma, NFZ może zbankrutować w ciągu kilku miesięcy, na przykład w listopadzie 2027 roku. Dziura w finansach na zdrowie, szacowana na 20 mld zł, może być w połowie niedoszacowana, jeśli uwzględni się wpływ spowolnienia gospodarczego na wpływy ze składek.

Czy reformy mogą rozwiązać problem?

Rząd planował głębokie reformy systemu zdrowia, które miały rozwiązać problemy finansowe. Plan zakładał dwie główne rzeczy: uporządkowanie kwestii lekarzy na kontraktach oraz reformę szpitali wymuszającą łączenie placówek i zamykanie oddziałów, które funkcjonują z niedoładowaniem. Jednak realizacja tych reform opierała się na założeniu, że przeprowadzone będą konkretne ustawy, które wymagały zmian politycznych.

Na obecnym etapie Ministerstwo Zdrowia przyjmuje ostrożne stanowisko, stwierdzając, że “nieustannie podejmowane są działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej NFZ”, ale “na obecnym etapie przedstawienie szacunków jest przedwczesne”. To sugeruje, że konkretne rozwiązania mogą być opóźniane, a system zdrowia będzie zmuszony do funkcjonowania w warunkach chronicznego niedofinansowania.

Sytuacja w ochronie zdrowia robi się coraz bardziej patowa, a braki w finansach wymuszają cięcia w świadczeniach. Jeśli trend się nie zmieni, 2027 rok będzie kolejnym rokiem, w którym trzeba będzie rolować długi NFZ i szukać dodatkowych pieniędzy w trakcie roku, zamiast rozwiązywać strukturalne problemy systemu finansowania ochrony zdrowia.