Profilaktyka chorób serca: 30 tys. badań w Gdańsku

Choroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce — dlatego profilaktyka serca powinna być priorytetem dla każdego dorosłego, niezależnie od wieku i stanu zdrowia.

Gdańsk podejmuje konkretne działania, aby zmienić tę statystykę. Program “Gdańsk Wybiera Zdrowie” to całoroczna inicjatywa profilaktyczna skierowana do wszystkich grup wiekowych — od dzieci i młodzieży po osoby starsze. W 2026 roku miasto zapewnia około 30 tysięcy bezpłatnych badań i konsultacji, a działania edukacyjne docierają do blisko 250 tysięcy osób. Na realizację programu przeznaczono niemal 600 tys. zł.

Jakie badania serca są najważniejsze?

Wielkiej popularności cieszył się kardiobus — mobilna jednostka medyczna, w której można było wykonać badanie ABI. To badanie pozwala ocenić drożność naczyń krwionośnych i wykryć wczesne objawy miażdżycy tętnic kończyn dolnych — choroby, która często przebiega bez objawów, aż do momentu powikłań.

Oprócz badania ABI, uczestnicy pikniku mogli skorzystać z:

• Badania EKG — rejestracji aktywności elektrycznej serca, pozwalającej wykryć zaburzenia rytmu i niedokrwienie
• Pomiaru ciśnienia tętniczego — kluczowego wskaźnika zdrowia sercowo-naczyniowego
• Badania poziomu cholesterolu i glukozy — czynników ryzyka miażdżycy i cukrzycy
• Pomiaru saturacji — poziomu tlenu we krwi
• Analizy składu ciała — oceny masy tłuszczowej i mięśniowej
• Konsultacji zdrowotno-edukacyjnych — rozmów z ekspertami na temat profilaktyki

Trzy filary profilaktyki chorób serca

Ekspertki i eksperci biorący udział w programie podkreślają, że wielu chorób układu krążenia można skutecznie zapobiegać dzięki trzem czynnikom:

1. Regularne badania profilaktyczne

Badania pozwalają wykryć problemy we wczesnym stadium, gdy leczenie jest najskuteczniejsze. Osoby powyżej 40. roku życia powinny co najmniej raz w roku zrobić badanie EKG i pomiar ciśnienia krwi. Osoby z czynnikami ryzyka (nadwaga, palenie papierosów, historia chorób serca w rodzinie) powinny badać się częściej.

2. Zdrowa dieta

Dieta bogata w warzywa, owoce, całe ziarno i ryby, a niska w sól, cukier i nasycone tłuszcze, znacznie zmniejsza ryzyko chorób serca. Redukcja spożycia sodu do mniej niż 5 gramów dziennie obniża ciśnienie krwi o średnio 5-6 mmHg.

3. Codzienna aktywność fizyczna

Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo (np. szybkiego spaceru) lub 75 minut intensywnej aktywności (np. biegania) zmniejsza ryzyko zawału serca o około 30%. Na pikniku zachęcano do gry w palanta i nordic walking — dostępnych dla każdego, niezależnie od poziomu sprawności.

Praktyczne sposoby na aktywność fizyczną

Program “Gdańsk Wybiera Zdrowie” promuje dostępne formy aktywności. Przykładem jest amatorska drużyna piłki nożnej Orlice, której przyświeca filozofia “granie dla wszystkich kobiet, dla przyjemności, a nie dla wyniku”. Drużyna nie ma dolnych ani górnych limitów wieku, a wcześniejsze doświadczenie na boisku nie jest wymagane.

Forma aktywności	Intensywność	Czas tygodniowo	Korzyści dla serca
Szybki spacer	Umiarkowana	150 min	Obniżenie ciśnienia, poprawa profilu lipidowego
Nordic walking	Umiarkowana	150 min	Zaangażowanie całego ciała, mniejsze obciążenie stawów
Bieganie	Intensywna	75 min	Wzmocnienie mięśnia sercowego, poprawa wydolności
Piłka nożna	Intensywna	75 min	Praca zespołowa, radość, zaangażowanie całego ciała
Jazda na rowerze	Umiarkowana-intensywna	150 min	Wzmocnienie nóg, poprawa krążenia

Co to oznacza: Nie trzeba zapisywać się na drogą siłownię ani biegać maratony. Zwykły spacer, gra w piłkę czy jazda na rowerze — jeśli robimy to regularnie — są wystarczające, aby znacznie zmniejszyć ryzyko chorób serca.

Rola ambasadorów zdrowia

Program wspiera się ambasadorami, którzy dzielą się swoimi doświadczeniami. Aktor Jacek Rozenek, uczestnik pikniku, opowiadał o swoim doświadczeniu udaru i powrocie do zdrowia. Takie historie są motywujące — pokazują, że nawet po poważnym zdarzeniu sercowo-naczyniowym można wrócić do aktywnego życia.

Harmonogram programu “Gdańsk Wybiera Zdrowie”

Każdy miesiąc programu poświęcony jest innemu obszarowi zdrowia:

• Profilaktyka nowotworowa i choroby cywilizacyjne
• Zdrowie psychiczne
• Zdrowie kobiet
• Zdrowie mężczyzn
• Zdrowie seniorów
• Lipiec 2026: profilaktyka nowotworów skóry

Działania realizowane są we współpracy z partnerami medycznymi, ekspertkami i ekspertami oraz ambasadorami programu wspierającymi budowanie świadomości zdrowotnej.

Praktyczne kroki, które możesz podjąć dziś

Nie musisz czekać na kolejne wydarzenie profilaktyczne. Możesz zacząć dzisiaj:

1. Umów się na badanie u swojego lekarza — EKG i pomiar ciśnienia to podstawa
2. Zaplanuj 30-minutowy spacer — każdy dzień w tym tygodniu
3. Sprawdź swoją dietę — zmniejsz sól i cukier, dodaj warzywa
4. Poznaj swoją rodzinną historię zdrowotną — jeśli w rodzinie są choroby serca, badaj się częściej
5. Znajdź formę aktywności, którą lubisz — czy to spacer, taniec, sport czy gra zespołowa

Choroby serca nie muszą być nieuniknione. Profilaktyka, regularne badania i zdrowy styl życia to narzędzia, które mamy w swoich rękach. Program “Gdańsk Wybiera Zdrowie” pokazuje, że miasta mogą wspierać swoich mieszkańców w budowaniu zdrowszych serc — pozostaje nam skorzystać z tej szansy.