Zdrowie kobiety to fundament systemu opieki zdrowotnej

Zdrowie kobiet powinno być traktowane jako fundament całej polityki zdrowotnej, a nie jeden z wielu wycinków opieki medycznej — to główny postulat, jaki wyłonił się z dyskusji podczas 2. Forum Zdrowia Kobiet, które odbyło się w Katowicach w czerwcu 2026 roku.

Forum zgromadziło około 500 uczestników — pacjentek, lekarzy, pielęgniarek, położnych, psychologów, pracowników administracji publicznej i ekspertów. Ton rozmowom nadało przemówienie ministra zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, która zaapelowała o wspólną odpowiedzialność administracji publicznej, środowiska medycznego i decydentów za zdrowie kobiet. “Tylko pracując razem możemy tworzyć rozwiązania, które będą skuteczne, dostępne i odpowiadające na rzeczywiste potrzeby” — podkreśliła szefowa Ministerstwa Zdrowia.

Od fragmentaryzacji do systemowego podejścia

Jedną z najważniejszych zmian, jaką wymaga rozmowa o zdrowiu kobiet, jest odejście od bagatelizowania objawów na rzecz systemowej, skoordynowanej i interdyscyplinarnej odpowiedzi. Uczestnicy forum rozmawiali o tym, jak budować model opieki, w którym pacjentka szybciej trafia na właściwą ścieżkę diagnostyczną, ma dostęp do profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób, a jej potrzeby są widziane w perspektywie całego życia.

Ministra zdrowia podkreśliła, że zdrowie kobiet nie może być postrzegane fragmentarycznie ani sprowadzane do pojedynczych obszarów medycyny. “Powinno być ujmowane w sposób ciągły, skoordynowany i uwzględniający cały cykl życia kobiety” — zaznaczył podczas forum.

Niedostatecznie obecne obszary opieki

Prof. Ewa Barcz, ekspertka w dziedzinie ginekologii i położnictwa, zwróciła uwagę na choroby dna miednicy — obszar wciąż niedostatecznie obecny w debacie publicznej, edukacji medycznej i organizacji opieki, mimo że dotyczy znaczącej części kobiet, szczególnie po 50. roku życia.

Prof. Violetta Skrzypulec-Plinta, kierowniczka Katedry Zdrowia Kobiety na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach, wskazała na dwa obszary wymagające większej uwagi: opiekę ginekologiczną nad dziewczynkami i kobietami z niepełnosprawnościami oraz ginekologię dziecięcą i dziewczęcą. Marta Nowacka, prezeska zarządu Związku Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego, zwróciła uwagę, że poza opieką nad kobietą w ciąży wiele obszarów zdrowia kobiet nadal nie ma wystarczającej koordynacji — dotyczy to m.in. uroginekologii, ale także wsparcia kobiet pełniących role opiekunek wobec chorych członków rodzin.

Profilaktyka i wczesne wykrywanie chorób

Znaczenie profilaktyki onkologicznej i koordynacji opieki podkreślił prof. Mariusz Bidziński, konsultant krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej. Wskazywał, że mimo postępu w diagnostyce i leczeniu celem powinno być wykrywanie chorób na wcześniejszych etapach oraz zwiększenie zgłaszalności na badania profilaktyczne. Profesor Bidziński zwrócił uwagę na znaczenie dostosowania opieki do całego cyklu życia kobiety:

“Patrząc na zdrowie kobiet, powinniśmy myśleć o całym cyklu życia. U młodzieży kluczowa jest edukacja i szczepienia przeciw HPV, u kobiet dorosłych — badania profilaktyczne i zdrowy styl życia, w okresie menopauzalnym — rzetelna informacja, a u osób starszych — odpowiedź na samotność, depresję i wielochorobowość.”

Edukacja pacjentek i komunikacja

Dr n. med. Maria Jessa-Jabłońska, zastępca Rzecznika Praw Pacjenta, wskazywała na znaczenie znajomości praw pacjenta, prostszej komunikacji dotyczącej profilaktyki oraz przeciwdziałania dezinformacji medycznej. “Jeżeli pacjenci znają swoje prawa, łatwiej poruszają się w systemie ochrony zdrowia. Potrzebują też prostej informacji i jasnej komunikacji — przez SMS, e-mail, aplikację, lekarza POZ czy medycynę pracy” — zaznaczyła.

Prof. Violetta Skrzypulec-Plinta jako ważne działanie wskazała odbudowę zaufania do medycyny, ochronę personelu medycznego przed hejtem oraz proste komunikowanie pacjentkom, co jest sprawdzone i bezpieczne.

Kluczowe obszary tematyczne forum

Wątki zarysowane podczas inauguracji znalazły rozwinięcie w kolejnych sesjach 2. Forum Zdrowia Kobiet. Eksperci rozmawiali m.in. o:

• opiece okołoporodowej i zdrowiu matki
• płodności i niepłodności
• onkologii kobiecej
• endometriozie
• migrenie
• zdrowiu seksualnym
• zaburzeniach dna miednicy
• zdrowiu psychicznym
• menopauzie
• profilaktyce i szczepieniach
• zdrowiu dziewczynek i nastolatek
• wielochorobowości
• sytuacjach wymagających szczególnej uważności, takich jak przemoc seksualna

Rekomendacje ekspertów

W części poświęconej rekomendacjom uczestnicy debaty wskazywali przede wszystkim na potrzebę:

• Lepszej edukacji medycznej — prof. Ewa Barcz jako najpilniejsze działanie wskazała stworzenie systemu edukacji podyplomowej i specjalizacji szczegółowej z uroginekologii
• Koordynacji opieki między różnymi specjalistami i instytucjami
• Wzmacniania profilaktyki na wszystkich etapach życia
• Przeciwdziałania dezinformacji medycznej
• Budowania zaufania do medycyny opartej na faktach

Co to oznacza dla pacjentek

Systemowe podejście do zdrowia kobiet, postulowane przez ekspertów uczestniczących w forum, ma konkretne znaczenie dla codziennego doświadczenia pacjentek. Chodzi o to, aby kobieta trafiająca do systemu opieki zdrowotnej z objawami otrzymała szybko i sprawnie diagnozę, zamiast wędrować od lekarza do lekarza bez wyjaśnienia problemu. Oznacza to również, że profilaktyka i wczesne wykrywanie chorób staną się standardem, a nie wyjątkiem.

Minister zdrowia podsumowała znaczenie forum słowami: “Chciałabym, aby efektem tego forum była nie tylko wymiana doświadczeń, ale także konkretne kierunki działań. Takie, które przełożą się na codzienność pacjentek, na ich poczucie bezpieczeństwa, sprawczości i zaufania do systemu, bo zdrowie kobiet to zdrowie społeczeństwa.”

Forum Zdrowia Kobiet spełniało kryteria Infarmy oraz standardy etyczne Kodeksów Etyki Izby POLMED i MedTech Polska, co gwarantuje wiarygodność i niezależność dyskusji. Wnioski z forum mogą stać się podstawą do zmian w systemie opieki zdrowotnej nad kobietami w Polsce.