Test HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy — zmiana od sierpnia 2024

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy przechodzi gruntowną zmianę — od 1 sierpnia 2024 roku klasyczną cytologię zastępuje nowoczesny test molekularny HPV HR, który stanowi nowe standardowe badanie przesiewowe w Polsce.

Czym jest test HPV HR i dlaczego zmienia się program?

Test HPV HR to badanie molekularne, które wykrywa wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym — główną przyczynę rozwoju raka szyjki macicy. W porównaniu z tradycyjną cytologią ma znacznie wyższą czułość, co oznacza mniejsze ryzyko otrzymania wyniku fałszywie ujemnego — sytuacji, w której badanie wskazuje na brak choroby, mimo że zmiany nowotworowe są już obecne.

Procedura przesiewowa pozostaje prosta: pobierany jest szybko i bezboleśnie wymaz z szyjki macicy. Jeśli wynik testu HPV HR będzie dodatni, z tego samego pobranego materiału automatycznie wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym (LBC), co eliminuje konieczność powtórnego pobrania próbki.

Kto powinien się zbadać?

Program skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 roku życia. Zgodnie z informacją ze źródła drugiego, uprawnione są te panie, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały wykonywanej przesiewowej cytologii. Każda uprawniona kobieta może wykonać badanie co 5 lat, choć częstotliwość kolejnych badań może być indywidualna w zależności od wyników testu.

Dane z województwa lubelskiego pokazują skalę problemu: średnia zgłaszalność na badania profilaktyczne wynosi zaledwie 16,3%, a powiat chełmski znajduje się w grupie regionów o najniższej frekwencji. Tymczasem na Pomorzu, gdzie program z testem HPV HR funkcjonuje od lipca 2023 roku, uprawnionych jest ponad 731 tysięcy kobiet, a prawie 19% z nich skorzystało z badań w ramach programu. Źródło drugie wskazuje jednak, że rzeczywista świadomość zdrowotna Pomorzanek jest wyższa — ponad 30% kobiet wykonała badania poza programem profilaktyki, korzystając ze świadczeń finansowanych przez NFZ w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

Jak się zarejestrować na badanie?

Rejestracja na badanie jest niezwykle prosta i nie wymaga skierowania lekarskiego. Dostępne są trzy sposoby:

1. E-rejestracja online — zalogowanie się na Internetowe Konto Pacjenta (IKP) na stronie pacjent.gov.pl lub w bezpłatnej aplikacji mojeIKP, wybór programu profilaktyki raka szyjki macicy, miejsca badania i dogodnego terminu
2. Rejestracja telefoniczna — kontakt bezpośrednio z placówką medyczną
3. Rejestracja bezpośrednia — zgłoszenie się do wybranej poradni ginekologiczno-położniczej lub gabinetu położnej POZ

Cały proces rejestracji online zajmuje zaledwie kilka minut. Na Pomorzu dostępnych jest prawie 24 tysiące wolnych terminów, a w całym kraju funkcjonuje ponad 200 miejsc wykonujących badania.

Dlaczego wczesna diagnostyka jest tak ważna?

Rak szyjki macicy, jeśli zostanie wykryty na wczesnym etapie, jest wyleczalny w ponad 99% przypadków. Problem polega na tym, że wiele kobiet odkłada badania na później, przez co choroba wykrywana jest w zaawansowanym stadium, kiedy leczenie jest znacznie trudniejsze i mniej skuteczne.

Wprowadzenie testu HPV HR ma na celu zwiększenie frekwencji w badaniach profilaktycznych. Od lipca ubiegłego roku, gdy test pojawił się w programie na Pomorzu, zgłaszalność na badania zdecydowanie wzrosła. Województwo pomorskie wykazuje pozytywny trend z wyższą dynamiką (19% zgłaszalności) w porównaniu do wykonalności programu w skali całego kraju, która wynosi 15%.

Co to oznacza dla Ciebie?

Zmiana programu to wiadomość dobra dla zdrowia publicznego. Test HPV HR to nie tylko nowocześniejsze badanie — to też większa pewność, że ewentualne zmiany zostaną wykryte na czas. Prawidłowy wynik daje spokój na 5 lat, co zmniejsza stres związany z częstymi wizytami kontrolnymi. Jednocześnie brak konieczności skierowania i możliwość rejestracji z domu eliminują bariery, które mogły do tej pory zniechęcać kobiety do badań.

Dla systemu opieki zdrowotnej to inwestycja w profilaktykę — wczesne wykrycie zmian jest nie tylko bardziej humane, ale także ekonomicznie uzasadnione, ponieważ leczenie na wczesnym etapie jest tańsze i bardziej skuteczne niż walka z zaawansowanym nowotworem.

Jeśli należysz do grupy wiekowej 25–64 lat i w ostatnich trzech latach nie miałaś wykonanej cytologii przesiewowej, nie czekaj — zarejestruj się na bezpłatne badanie już dziś.