Budżet na zdrowie 2027: +26 mld zł i droższe napoje cukrowe

Polska wyznacza sobie ambitny cel w opiece zdrowotnej na nadchodzący rok. Budżet na 2027 rok przewiduje wydatki na zdrowie w wysokości 274 miliardów złotych, co oznacza wzrost o 26 miliardów złotych w porównaniu z rokiem bieżącym. To sygnał, że system opieki zdrowotnej ma otrzymać znaczne dodatkowe zasoby finansowe.

Jednak wzrost finansowania nie będzie jedyną zmianą dla Polaków. Rząd planuje radykalne podwyższenie opłat na produkty zawierające cukry i substancje pobudzające, co ma zasilić Fundusz Zdrowotny i jednocześnie zniechęcić konsumentów do niezdrowych wyborów żywieniowych.

Skąd pochodzą pieniądze na zdrowie?

Wydatki na opiekę zdrowotną pochodzą z różnych źródeł budżetowych. Wzrost o 26 miliardów złotych w 2027 roku to znaczący skok — dla porównania, średnie miesięczne wpływy z obecnej opłaty cukrowej wynoszą 128 milionów złotych. Nowe źródła przychodów, w tym podwyższone stawki podatków i opłat, mają zasilić system.

Rząd zakłada, że reformy podatkowe — w tym zmiana progów podatku dochodowego i zmiana zasad ryczałtu — wygenerują dodatkowe wpływy do budżetu. Drugi próg podatkowy podniesiony zostanie ze 120 tysięcy złotych na 130 tysięcy złotych, co dotknie osoby z wyższymi dochodami. Jednocześnie limit przychodów dla podatkowców na ryczałcie powróci do 250 tysięcy euro, a firmy z przychodami powyżej 50 milionów euro będą płacić wyższą stawkę podatku dochodowego.

Czy napoje będą droższe? Nowe stawki opłaty cukrowej

Najbardziej zauważalną zmianą dla przeciętnego konsumenta będzie podwyższenie opłat na słodkie napoje i produkty zawierające substancje pobudzające. Stawki wzrosną znacznie:

Typ opłaty	Obecna stawka	Nowa stawka	Wzrost
Opłata stała za cukry	50 groszy	70 groszy	+40%
Opłata zmienna za cukry	5 groszy/gram	10 groszy/gram	+100%
Maksymalna opłata za napój	1,20 zł	1,80 zł	+50%
Opłata za kofeinę i taurinę	0,10 zł	1,00 zł	+900%
Nowa opłata za koncentraty	—	3 zł/l lub kg	nowa

Najdramatyczniejsza zmiana dotyczy napojów energetycznych i gazowanych zawierających kofeinę lub taurinę — ich opłata wzrośnie dziesięciokrotnie. To oznacza, że producenci będą zmuszeni do podwyższenia cen takich produktów lub zmniejszenia marż, aby pozostać konkurencyjnymi na rynku.

Ile pieniędzy trafi do systemu zdrowotnego?

Obecna opłata cukrowa generuje średnio 128 milionów złotych miesięcznie, czyli około 1,536 miliarda złotych rocznie. Po wdrożeniu nowych stawek prognozowane wpływy mogą wzrosnąć do około 2,985 miliarda złotych rocznie — prawie dwukrotnie wyżej.

Z tych wpływów aż 96,5 procent trafia bezpośrednio do Funduszu Zdrowotnego. W pierwszym roku obowiązywania nowych stawek NFZ ma otrzymać około 1,258 miliarda złotych. To znaczące wzmocnienie finansowania opieki zdrowotnej — kwota porównywalna do budżetu średniej wielkości szpitala uniwersyteckiego.

Projekt ustawy o opłacie cukrowej (UD417) został przyjęty przez rząd 29 września. Warto odnotować, że prezydent Karol Nawrocki zawetował wcześniej ustawę dotyczącą tej opłaty, co oznacza, że obecna wersja mogła ulec zmianom w stosunku do poprzednich propozycji.

Co to oznacza dla Twojego portfela?

Wzrost opłat na napoje cukrowe będzie miał bezpośredni wpływ na ceny produktów w sklepach. Producenci, którzy dotychczas absorbowali część kosztów opłaty, mogą zdecydować się na jej przerzucenie na konsumentów. Osoby regularnie kupujące napoje gazowane, soki czy napoje energetyczne powinny spodziewać się wzrostu cen.

Dla osób dbających o zdrowie zmiana ta może być pozytywna — wyższa cena zmniejsza dostępność takich produktów dla dzieci i młodzieży, co zgodne jest z celami profilaktyki chorób cywilizacyjnych. Polska boryka się z problemem nadwagi i otyłości, szczególnie wśród młodszego pokolenia, a opłata cukrowa jest narzędziem mającym zmniejszyć konsumpcję cukrów prostych.

Jednocześnie wzrost wynagrodzeń w Polsce od 2020 roku wyniósł 62,4 procenta do 2025 roku, co może częściowo zrównoważyć wzrost cen dla pracowników. Jednak osoby o niskich dochodach mogą odczuć tę zmianę bardziej dotkliwie.

Akcyza na alkohol — dodatkowe źródło finansowania

System ma również otrzymać wsparcie z akcyzy na alkohol, której planowane roczne wpływy do Funduszu Zdrowotnego wyniosą 1,4 miliarda złotych. To kolejne źródło finansowania opieki zdrowotnej, oparte na zasadzie, że produkty szkodliwe dla zdrowia powinny być obciążone wyższymi podatkami.

Połączenie wzrostu budżetu bezpośredniego, opłaty cukrowej, akcyzy na alkohol oraz zmian w podatkach dochodowych tworzy kompleksową strategię finansowania systemu zdrowotnego w Polsce. Rząd zakłada, że zmiany te pozwolą na lepsze funkcjonowanie Funduszu Zdrowotnego i jednocześnie będą wspierać profilaktykę chorób cywilizacyjnych.