Pomoc psychologiczna dla dzieci w Polsce: dlaczego dostęp wciąż zależy od regionu
Ile psychologów przybyło w polskich szkołach i jak wygląda dostęp dzieci do pomocy psychiatrycznej? Sprawdź dane NIK i regionalne różnice.
Pomoc psychologiczna i psychiatryczna dla dzieci i młodzieży w Polsce nadal jest dostępna w bardzo różnym stopniu, zależnie od tego, gdzie mieszka młody człowiek. Według Najwyższej Izby Kontroli zatrudnienie psychologów w szkołach wyraźnie rośnie, lecz rozkład placówek i specjalistów po kraju pozostaje nierówny.
Ile psychologów przybyło w polskich szkołach?
W ciągu kilku lat liczba etatów psychologów w oświacie zwiększyła się ponad trzykrotnie. Poniższa tabela zestawia dane z dwóch skrajnych lat szkolnych.
| Wskaźnik | 2021/2022 | 2025/2026 |
|---|---|---|
| Etaty psychologów w oświacie | 4787,89 | 15 448,88 |
| Szkoły bez psychologa | 17,59% | 13,40% |
Wzrost zatrudnienia przełożył się na większą liczbę placówek z własnym specjalistą. Mimo to ponad jedna na siedem szkół nadal funkcjonuje bez psychologa, a to oznacza, że część uczniów nie ma w budynku szkolnym osoby, do której mogliby zwrócić się od ręki.
Czy szkół bez psychologa jest coraz mniej?
Tak, odsetek takich szkół maleje. W roku szkolnym 2025/2026 wynosił 13,40% wobec 17,59% rok wcześniej, co daje spadek o 4,19 punktu procentowego. To zmiana zauważalna, ale nie oznacza pełnego pokrycia. Analiza NIK pokazuje, że sama liczba etatów nie rozstrzyga o tym, czy pomoc jest realnie dostępna w każdej miejscowości.
Gdzie dzieci mają najtrudniej z dostępem do ośrodków?
Ośrodki środowiskowej pomocy psychologicznej stanowią ważne ogniwo systemu wsparcia poza szkołą. W maju 2025 roku działało ich 498. Poziom odniesienia wyznaczony przez NIK to 557 ośrodków, czyli jeden na 12,5 tys. dzieci.
Skala względem normy
Różnica między stanem faktycznym a poziomem odniesienia wynosi 59 placówek. Oznacza to, że system realizuje ok. 89% zakładanej obsady. Różnice regionalne są jednak znacznie większe niż ta średnia. Wskaźnik w zachodniopomorskim wynosi 57%, a w podlaskim 119%. Innymi słowy, dziecko w pierwszym z tych regionów ma do dyspozycji ośrodki w liczbie wyraźnie mniejszej niż wynika z przyjętego standardu, podczas gdy w drugim sytuacja jest odwrotna.
Jakie zagrożenia w sieci zwracają uwagę NIK?
Kontrola wskazuje również na zagrożenia, które wychodzą poza gabinety i szkolne pokoje pomocy. NIK wymienia wśród nich cyberprzemoc, patostreaming, treści gloryfikujące agresję oraz niebezpieczne wyzwania internetowe. Izba podkreśla, że przeciwdziałanie tym zjawiskom wymaga współpracy państwa, szkół, rodziców oraz dostawców usług cyfrowych. Żadna z tych grup nie rozwiąże problemu samodzielnie.
Co NIK chce ocenić w kolejnym kroku?
Izba zapowiedziała, że kolejna ocena zmian obejmie kilka obszarów: czas oczekiwania na pomoc, dostępność specjalistów poza dużymi miastami, warunki hospitalizacji oraz współpracę ochrony zdrowia ze szkołami i pomocą społeczną. Warto zauważyć, że NIK nie wylicza procentowej zmiany czasu oczekiwania między 2024 a 2026 rokiem. Brak tego wskaźnika sprawia, że trudno dziś jednoznacznie ocenić, czy kolejki realnie się skróciły.
Materiały dotyczące zagadnienia były omawiane podczas panelu eksperckiego w siedzibie Izby 8 lipca. W sierpniu zanotowano z kolei 273 interwencje, w których dzieci dzwoniły po pomoc. Liczba ta pokazuje, że zapotrzebowanie na wsparcie jest stałe, a nie incydentalne.
Co to oznacza dla rodziców i nauczycieli?
Dane NIK sugerują, że poprawa dostępu do pomocy psychologicznej jest realna, ale nierówna. Jeśli szkoła w Twojej okolicy nie ma psychologa, warto dowiedzieć się, jaki ośrodek środowiskowej pomocy psychologicznej obsługuje Twój powiat i jak wygląda w nim czas oczekiwania. Rodzice powinni też zwracać uwagę na aktywność dzieci w sieci i reagować na sygnały cyberprzemocy lub kontaktu z treściami agresywnymi, zamiast czekać, aż problem sam się rozwiąże. Nauczyciele zyskują natomiast konkretny sygnał: zatrudnienie specjalistów rośnie, więc warto zgłaszać potrzeby uczniów odpowiednim osobom w szkole i w systemie wsparcia.
Na podstawie: Co w Zdrowiu. Tekst opracowany redakcyjnie.