Profilaktyka

Zmiana czasu a zdrowie: psycholog ostrzega przed skutkami

Zmiana czasu dwa razy w roku może szkodzić zdrowiu i samopoczuciu. Sprawdź, jakie skutki wskazuje psycholog i jak się przed nimi chronić.

Autor: Anna Kowalczyk, 19 października 2026
A hand reaches out to turn off an analogue alarm clock in the early morning.
Fot. Towfiqu barbhuiya / Pexels · Pexels License

Zmiana czasu na zimowy i letni, wprowadzana dwa razy w roku, może negatywnie wpływać na zdrowie i samopoczucie, ostrzega prof. Marta Jackowska, psycholog.

Czym jest zmiana czasu i dlaczego wraca co pół roku?

W Polsce, podobnie jak w pozostałych krajach Unii Europejskiej, zegary przestawia się dwa razy w roku: wiosną przechodzimy na czas letni, a jesienią wracamy do czasu zimowego. Przesunięcie o godzinę wydaje się niewielkie, ale dla organizmu oznacza konieczność szybkiej zmiany rytmu dobowego. Ciało reguluje sen, wydzielanie hormonów i gospodarkę energetyczną właśnie według pory dnia, a nie według wskazań zegara.

ZmianaTermin w rokuCo się dzieje z rytmem dobowym
Przejście na czas letniwiosna (dwa razy w roku, cyklicznie)dzień zaczyna się o godzinę „wcześniej” dla zegara, a organizm musi dostosować się do krótszej nocy
Przejście na czas zimowyjesień (dwa razy w roku, cyklicznie)dzień wydłuża się o godzinę, ale poranne światło pojawia się później, co zaburza naturalny rytm

Jakie skutki zmiany czasu wskazuje psycholog?

Prof. Marta Jackowska zwraca uwagę, że negatywne konsekwencje przestawiania zegarów dotyczą zdrowia i samopoczucia w sposób wyraźny. Jak zaznacza psycholog, skutki nie kończą się na zmęczeniu po nieprzespanej nocy ani na chwilowym pogorszeniu nastroju. Wskazuje, że mogą być poważniejsze, niż wielu osobom się wydaje.

Warto podkreślić, że mowa o zmianie, która powtarza się cyklicznie. Dla jednej osoby pojedyncze przestawienie zegara bywa łatwe do zniesienia. Problem pojawia się wtedy, gdy organizm co pół roku musi znów się przestawiać, a sen i nastrój nie zdążą się w pełni ustabilizować między kolejnymi zmianami.

Dlaczego organizm reaguje na przesunięcie czasu?

Rytm dobowy jest wewnętrznym zegarem, który synchronizuje się przede wszystkim ze światłem. Gdy godzina snu i budzenia się zmienia się z dnia na dzień, mózg potrzebuje kilku dni, by ponownie wyrównać swoje procesy. W tym czasie łatwiej o senność w ciągu dnia, trudności z zasypianiem wieczorem i spadek koncentracji. Przy słabszej odporności psychicznej te objawy mogą się nasilać.

Co zrobić, by łagodzić skutki zmiany czasu?

Przygotowanie zaczyna się kilka dni przed przestawieniem zegarów. Pomaga stopniowe przesuwanie pory kładzenia się spać oraz wstawania, zamiast nagłej zmiany w jedną noc. Równie ważny jest dzienny kontakt z naturalnym światłem, zwłaszcza rano, ponieważ to ono najmocniej wpływa na regulację rytmu dobowego. Warto też ograniczyć kofeinę po południu i unikać ekranów tuż przed snem.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli sen, energia lub nastrój pogarszają się po każdej zmianie czasu, nie jest to wyłącznie kwestia przyzwyczajenia. Warto potraktować wiosenne i jesienne przestawienie jako moment, w którym dbanie o higienę snu i codzienny ruch jest szczególnie potrzebne. Osoby, które zauważają utrzymujące się problemy ze snem albo pogorszenie samopoczucia, powinny skonsultować się z lekarzem lub psychologiem, zamiast czekać, aż objawy same ustąpią.

Na podstawie: Medonet. Tekst opracowany redakcyjnie.