Profilaktyka

Mniej palaczy i lepsza kontrola nadciśnienia: zdrowie Polaków w 20 lat

Odsetek palących spadł w ostatnich dwudziestu latach z 31 do 17 proc. Sprawdź, co te dane mówią o nadciśnieniu i jak je czytać.

Autor: Tomasz Wiśniewski, 22 października 2026
A doctor measures a patient's blood pressure with a sphygmomanometer during a consultation.
Fot. Pavel Danilyuk / Pexels · Pexels License

Odsetek palących w Polsce zmniejszył się w ostatnich dwudziestu latach z 31 do 17 proc., a odsetek pacjentów leczonych na nadciśnienie, u których ciśnienie jest skutecznie kontrolowane, niemal się podwoił. Oba wyniki wskazują na realną poprawę w profilaktyce chorób układu krążenia, ale każdy z nich wymaga właściwego odczytania.

Jak zmienił się odsetek palaczy w Polsce?

Odsetek osób palących papierosy zmniejszył się w ciągu dwóch dekad z 31 do 17 proc. Oznacza to spadek o 14 punktów procentowych, czyli w ujęciu względnym blisko 45 proc. wyjściowego poziomu. Zmiana tej skali w tak długim czasie jest znacząca dla zdrowia publicznego, bo palenie pozostaje jednym z najpoważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób serca, udarów i nowotworów.

WskaźnikPoczątek okresuKoniec okresuZmiana
Odsetek palących31%17%−14 p.p.

Czy nadciśnienie u Polaków jest lepiej kontrolowane?

Tak. Wśród pacjentów leczonych na nadciśnienie odsetek osób ze skutecznie kontrolowanym ciśnieniem wzrósł w ciągu ostatnich dwudziestu lat niemal dwukrotnie. Ten wynik trzeba jednak czytać precyzyjnie: dotyczy osób, które są już objęte leczeniem i kontrolą, a nie całej populacji dorosłych.

Dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie?

Różnica między „odsetkiem pacjentów z kontrolą” a „odsetkiem wszystkich Polaków z prawidłowym ciśnieniem” jest zasadnicza. Pierwszy wskaźnik mierzy skuteczność leczenia u osób, które już wiedzą o swoim nadciśnieniu. Drugi obejmowałby również tych, którzy o chorobie nie wiedzą lub nie są leczeni. Nadciśnienie tętnicze przez lata rozwija się często bez wyraźnych objawów, dlatego osoba czująca się dobrze może mieć podwyższone ciśnienie przez wiele lat, nie zdając sobie z tego sprawy.

Co wspólnie tłumaczy oba trendy?

Ograniczanie palenia i lepsza kontrola ciśnienia to dwa filary profilaktyki chorób układu krążenia. Palenie zwęża naczynia krwionośne i zwiększa obciążenie serca, a nieleczone nadciśnienie stopniowo uszkadza naczynia, nerki i mózg. Wspólny spadek jednego czynnika ryzyka i lepsza kontrola drugiego pokazują, że działania profilaktyczne mogą przynosić efekty, gdy są prowadzone konsekwentnie przez wiele lat.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla osób palących dane są wyraźnym sygnałem, że rzucenie palenia jest najskuteczniejszą pojedynczą decyzją zdrowotną, a korzyści pojawiają się niezależnie od wieku. Osoby z nadciśnieniem powinny pamiętać, że skuteczna kontrola wymaga regularnego przyjmowania zaleconych leków i kontrolnych pomiarów, a odstawienie terapii bez konsultacji z lekarzem może szybko pogorszyć wyniki. W polskim systemie punktem wyjścia jest zwykle lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, który może zlecić monitorowanie ciśnienia i dostosować leczenie. Warto też regularnie mierzyć ciśnienie w domu i zapisywać wyniki, aby pokazać je lekarzowi podczas wizyty.

Na podstawie: Medonet. Tekst opracowany redakcyjnie.