Profilaktyka

Jedno Zdrowie w GIS: nowy zespół łączy zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska

Główny Inspektorat Sanitarny powołał interdyscyplinarny zespół ds. koncepcji Jedno Zdrowie.

Autor: Tomasz Wiśniewski, 30 października 2026
A veterinarian giving an injection to a spotted animal outdoors, showcasing animal healthcare practices.
Fot. Life In Lens / Pexels · Pexels License

Jedno Zdrowie (One Health) to podejście, które traktuje zdrowie ludzi, zwierząt, roślin i ekosystemów jako elementy jednego systemu. Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) powołał w swoich strukturach interdyscyplinarny zespół, którego zadaniem jest przełożenie tej idei na konkretne działania i rekomendacje.

Czym jest koncepcja Jedno Zdrowie?

Koncepcja zakłada, że choroby i zagrożenia rzadko mieszczą się w granicach jednej dziedziny. Zakażenie przenoszone ze zwierząt na ludzi, skażenie środowiska czy oporne na leki drobnoustroje wymagają wspólnej oceny lekarzy, weterynarzy, specjalistów od żywności i ekologów. Zamiast pracować w osobnych silosach, instytucje mają wymieniać dane i wspólnie planować reakcje.

Głównym celem jest trwałe zrównoważenie zdrowia ludzi, zwierząt i ekosystemów. Oznacza to nastawienie na profilaktykę i długofalowe przeciwdziałanie zagrożeniom, a nie wyłącznie na gaszenie pojedynczych problemów.

Kto tworzy zespół GIS ds. Jedno Zdrowie?

Zespół tworzą kierownictwo Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz przedstawiciele wszystkich komórek merytorycznych urzędu. Dzięki temu w jednym gremium spotykają się kompetencje z różnych obszarów nadzoru sanitarnego.

Eksperci zewnętrzni

Planowane jest również zaproszenie ekspertów spoza urzędu. Mają oni uczestniczyć w pracach grup roboczych, co pozwoli wykorzystać wiedzę środowisk naukowych i praktyków z innych instytucji.

Kto kieruje pracami?

Zespół działa pod kierownictwem dr. n. med. Pawła Grzesiowskiego, Głównego Inspektora Sanitarnego.

Jakie zagrożenia ma obejmować współpraca?

Zakres prac obejmuje kilka grup problemów, które dobrze pokazują sens podejścia Jedno Zdrowie:

ZagrożenieDlaczego wymaga współpracy różnych dziedzin
Choroby odzwierzęce (zoonozy)Przenoszenie zakażeń między zwierzętami a ludźmi wymaga nadzoru weterynaryjnego i epidemiologicznego
Oporność na antybiotykiNadużycia w medycynie i weterynarii wpływają na skuteczność leczenia u obu grup
Bezpieczeństwo żywności i wodyŁańcuch od produkcji po stół obejmuje rolnictwo, przetwórstwo i nadzór sanitarny
Zmiany klimatuZmieniają rozkład chorób i warunki życia zarówno ludzi, jak i zwierząt
Choroby przenoszone przez wektoryIch rozprzestrzenianie zależy od środowiska, zwierząt i działań prewencyjnych

Wszystkie te zagrożenia mają wspólny mianownik: nie da się ich skutecznie ograniczyć, patrząc na jeden element systemu.

Jakie zadania ma zespół?

Zespół ma trzy główne role. Po pierwsze identyfikuje zagadnienia, w których konieczna jest współpraca interdyscyplinarna. Po drugie przygotowuje propozycje działań i rekomendacje dla Głównego Inspektora Sanitarnego. Po trzecie wspiera koordynację, analizy oraz monitoring zagrożeń, co ma zwiększyć szybkość reagowania i jakość decyzji.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla przeciętnego mieszkańca Polski powołanie zespołu nie oznacza natychmiastowych zmian w codziennym życiu, ale wskazuje kierunek polityki zdrowotnej. Warto zwracać uwagę na higienę kontaktu ze zwierzętami, bezpieczeństwo żywności i racjonalne stosowanie antybiotyków, bo to obszary, które koncepcja Jedno Zdrowie wprost obejmuje. Dla lekarzy, weterynarzy i osób pracujących w rolnictwie czy przetwórstwie żywności oznacza to rosnące znaczenie współpracy między branżami oraz większy nacisk na wspólny monitoring zagrożeń.

Na podstawie: Gov.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.