Profilaktyka

Jedno Zdrowie w GIS: nowy zespół ma koordynować zagrożenia

Główny Inspektorat Sanitarny powołał interdyscyplinarny zespół ds. podejścia Jedno Zdrowie. Sprawdź, czym będzie się zajmował i jakie zagrożenia obejmuje.

Autor: Anna Kowalczyk, 31 października 2026
Three women in protective suits and masks in a forest, highlighting environmental protection.
Fot. Ron Lach / Pexels · Pexels License

Jedno Zdrowie (One Health) to koncepcja, która zakłada, że zdrowie ludzi, zwierząt i ekosystemów jest ze sobą ściśle powiązane, więc zagrożenia w jednym obszarze mogą szybko przenieść się na pozostałe. Właśnie na tej idei oparł się Główny Inspektorat Sanitarny (GIS), tworząc Interdyscyplinarny Zespół ds. „Jedno Zdrowie”.

Czym jest podejście Jedno Zdrowie?

Podejście to wychodzi z prostego założenia: większość groźnych problemów zdrowotnych nie zatrzymuje się na granicy jednej dziedziny. Zakażenie przenoszone między zwierzętami a człowiekiem, skażona woda czy rozwój owadów przenoszących choroby wymagają spojrzenia obejmującego kilka środowisk naraz, od lekarzy po specjalistów od środowiska.

W tym ujęciu ochrona zdrowia nie kończy się na leczeniu pacjentów. Obejmuje także nadzór nad tym, co dzieje się w przyrodzie i w łańcuchu produkcji żywności.

Kto wchodzi w skład zespołu GIS?

W składzie zespołu znalazło się kierownictwo urzędu oraz kierownicy wszystkich komórek merytorycznych inspektoratu. Taki układ pozwala łączyć wiedzę z różnych departamentów bez budowania osobnych, równoległych struktur.

W pracach grupy roboczej przewidziano również udział ekspertów zewnętrznych. To ważne, bo wiele zagrożeń wymaga kompetencji wykraczających poza administrację, na przykład z zakresu weterynarii, ekologii czy mikrobiologii.

Jakie zadania ma realizować zespół?

Pierwszym zadaniem jest wskazywanie zagadnień, które wymagają współpracy kilku dziedzin. Drugim jest przygotowywanie propozycji działań i rekomendacji, które trafią do szefa GIS, dr n. med. Pawła Grzesiowskiego, jako podstawa decyzji organizacyjnych.

Tak zdefiniowane zadania pokazują, że zespół nie ma samodzielnie wdrażać przepisów. Jego rolą jest przygotowanie merytorycznej bazy do podejmowania decyzji przez kierownictwo.

Jakie zagrożenia obejmuje podejście Jedno Zdrowie?

Zespół został powołany z myślą o konkretnych zagrożeniach. Poniższa tabela zestawia główne obszary, którymi będzie się zajmował.

KategoriaZagadnienieDlaczego łączy się z podejściem Jedno Zdrowie
ZagrożenieChoroby odzwierzęcePrzenoszenie zakażeń między zwierzętami a ludźmi
ZagrożenieOporność na środki przeciwdrobnoustrojoweProblem dotyczy medycyny, weterynarii i środowiska jednocześnie
Obszar działańBezpieczeństwo żywności i wodyŁańcuch od produkcji zwierzęcej po kran w domu
Obszar działańZmiany klimatuWpływ na rozmieszczenie chorób i warunki życia
Obszar działańChoroby wektorowe (komary, kleszcze)Zależność od środowiska i populacji owadów

Z zestawienia wynika, że większość wymienionych zagrożeń ma charakter wielowątkowy. Dlatego sama reakcja jednej służby może okazać się niewystarczająca.

Po co GIS tworzy ten zespół?

Celem powołania jest wzmocnienie koordynacji działań w inspektoracie, a także usprawnienie analiz, rekomendacji i monitorowania zagrożeń. Ten ostatni element ma szczególne znaczenie, bo wczesne wychwycenie niepokojących sygnałów pozwala reagować, zanim problem przybierze większą skalę.

Istotne jest także to, że podejście łączy różne typy danych: epidemiologiczne, weterynaryjne i środowiskowe. Zestawienie ich w jednym miejscu daje pełniejszy obraz niż analiza każdego obszaru osobno.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla przeciętnego czytelnika powołanie zespołu nie oznacza natychmiastowych zmian w codziennym życiu, ale pokazuje kierunek działań państwowych służb. Warto zwrócić uwagę na kilka praktycznych wątków. Po pierwsze, bezpieczeństwo żywności i wody zależy od całego łańcucha, a nie tylko od ostatniego etapu. Po drugie, rosnąca oporność na antybiotyki i inne środki przeciwdrobnoustrojowe sprawia, że racjonalne stosowanie leków ma znaczenie dla całego społeczeństwa. Po trzecie, ochrona przed kleszczami i komarami, a także kontakt ze zwierzętami, to elementy profilaktyki, które warto traktować poważnie, zwłaszcza w okresach wzmożonej aktywności owadów.

Na podstawie: MedExpress.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.