Dieta i Żywienie

Ultraprzetworzona żywność a mózg i masa ciała dzieci

Jak ultraprzetworzona żywność wiąże się z mózgiem, masą ciała i zachowaniem dzieci? Sprawdź, co pokazują najnowsze badania i co warto zmienić w diecie.

Autor: Anna Kowalczyk, 17 listopada 2026
Children enjoying a variety of healthy snacks and drinks at a shared table, top view.
Fot. Yan Krukau / Pexels · Pexels License

Ultraprzetworzona żywność wiąże się z gorszym rozwojem dzieci – według najnowszych badań wpływa na pracę mózgu, masę ciała, zachowanie i zdrowie psychiczne, choć nie udowadnia bezpośredniej przyczyny.

Jak ultraprzetworzona żywność działa na mózg dziecka?

Badanie opublikowane w „JAMA Network Open” zespół University of Southern California przeprowadził na 46 dzieciach w wieku 7–10 lat, wykonując im rezonans magnetyczny (MRI). Badanie było częściowo finansowane przez National Institutes of Health.

Najważniejszy wynik dotyczy prążkowia grzbietowego, obszaru odpowiedzialnego za nagrodę i motywację. U dzieci, które jadły więcej ultraprzetworzonej żywności, reagowało ono silniej na bodźce wzrokowe. Rok później te same dzieci miały wyższe BMI i więcej tkanki tłuszczowej.

Po uwzględnieniu aktywności prążkowia związki z BMI osłabły o 31 proc., a z tkanką tłuszczową o 44 proc. Oznacza to, że mózg może być jednym z mechanizmów łączących dietę z masą ciała, choć autorzy nie ustalili zależności przyczynowo-skutkowej.

Czy ultraprzetworzona żywność wpływa na zachowanie i emocje dzieci?

Tak sugerują dane z badania obejmującego ponad 2000 dzieci z Kanady, USA i Malezji, w którym brali udział także badacze z Toronto University. Już w wieku 3 lat ultraprzetworzona żywność stanowiła średnio 45,5 proc. kalorii.

Gdy u pięciolatków udział takiej żywności rósł o 10 punktów procentowych, nasilały się problemy emocjonalne (+0,81 pkt), problemy z zachowaniem (+0,47 pkt) oraz wynik ogólny (+0,64 pkt). Zastąpienie 10 proc. energii nieprzetworzonymi produktami wiązało się z odwrotnym kierunkiem: wyniki spadały o 0,91 pkt w sferze emocji, 0,49 pkt w zachowaniu i 0,70 pkt ogólnie.

Zestawienie obu kierunków pokazuje, że nie chodzi wyłącznie o ilość jedzenia, lecz o to, czym je zastąpimy.

Zmiana w diecieProblemy emocjonalneZachowanieWynik ogólny
Wzrost udziału ultraprzetworzonej żywności o 10 pkt proc.+0,81 pkt+0,47 pkt+0,64 pkt
Zastąpienie 10 proc. energii nieprzetworzonymi produktami−0,91 pkt−0,49 pkt−0,70 pkt

Jakie zagrożenia dla zdrowia psychicznego i zębów wskazują przeglądy?

Przegląd 12 metaanaliz, przygotowany przez University of Southern California i opublikowany w „Nutrition Reviews”, zwrócił uwagę na młodych ludzi o największym spożyciu słodkich napojów i przekąsek. U nich depresja występowała częściej o 62 proc., a lęk o 24 proc.

Wyższe spożycie wiązało się także z nieco gorszymi wynikami testów funkcji poznawczych oraz z ryzykiem próchnicy wyższym o 71 proc. Do tego dochodzi zjawisko, które badacze opisują jako stopniowe zwiększanie porcji w barach i fast-foodach.

Krytyczną ocenę przetworzonej żywności przedstawił w „JAMA Pediatrics” dr Robert H. Lustig z University of California San Francisco. Serwis Zdrowie podaje, że według badaczy „mózgi dzieci cały czas się rozwijają, kształtują się ich nawyki oraz preferencje żywieniowe” – słowa prof. Kathleen A. Page, współautorki badania.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla rodziców najważniejsze jest to, że przy planowaniu posiłków dzieci warto ograniczać słodkie napoje, gotowe przekąski i fast-foody, a zamiast nich stawiać na produkty mniej przetworzone. Badania wskazują na wymierny efekt zamiany części energii, a nie tylko na sam zakaz.

Należy pamiętać, że wyniki pochodzą z obserwacji, a nie z eksperymentu, więc nie dowodzą wprost przyczyny. Mimo to spójność danych o masie ciała, zachowaniu i zdrowiu psychicznym daje wystarczający powód, by zwrócić uwagę na to, co dziecko je na co dzień.

Na podstawie: Serwis Zdrowie. Tekst opracowany redakcyjnie.