Wirus HCV niszczy wątrobę po cichu. Polska w tyle za WHO

Cichy zabójca wątroby — jak działa wirus HCV

Wirus zapalenia wątroby typu C to jeden z najgroźniejszych patogenów, który przez lata może nie dawać żadnych objawów, jednocześnie powodując nieodwracalne uszkodzenia narządu. Zakażenie HCV stanowi szczególne zagrożenie zdrowotne, ponieważ wiele osób nie ma świadomości, że są nosicielami wirusa. Szacunki wskazują, że w Polsce aktywne zakażenie HCV dotyczy około 0,4 procent populacji, co oznacza, że nawet 130 tysięcy Polaków może nie wiedzieć o swojej chorobie.

Bez odpowiedniego leczenia wirus prowadzi do postępującego zniszczenia tkanki wątrobowej, a w konsekwencji do marskości oraz raka wątrobowokomórkowego. Dlatego właśnie wczesne wykrycie zakażenia ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i życia pacjenta.

Program Moje Zdrowie — pierwszy krok na drodze do eliminacji

Od maja 2025 roku w Polsce funkcjonuje program profilaktyczny Moje Zdrowie, który zmienia podejście do diagnostyki HCV. Program obejmuje badania w kierunku przeciwciał anty-HCV, pozwalające zidentyfikować osoby mające kontakt z wirusem zapalenia wątroby typu C.

Wyniki pierwszych 11 miesięcy działania programu są obiecujące. Wykryto ponad 700 dodatkowych zakażeń HCV w porównaniu z analogicznym okresem sprzed uruchomienia inicjatywy. To oznacza wzrost wykrywalności o 20 procent — znaczący postęp w walce z epidemią.

Prof. Robert Flisiak, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, podkreśla jednak, że to dopiero początek. — Jest to pierwszy krok, który pozwala na realne działania prewencyjne, ale hepatolodzy i lekarze zajmujący się chorobami zakaźnymi mają większe oczekiwania — wyjaśnia ekspert.

Polska daleko za celami WHO

Światowa Organizacja Zdrowia wyznaczyła ambitny cel: eliminacja wirusowych zapaleń wątroby, w tym HCV, do 2030 roku. Polska formalnie przyłączyła się do tego programu w 2025 roku — zaledwie pięć lat przed wyznaczonym terminem.

Problem polega na tym, że tempo wdrażania badań przesiewowych jest niewystarczające. Aby osiągnąć cele WHO, konieczne byłoby wykonywanie testów u około 10 milionów osób rocznie oraz wielokrotne zwiększenie liczby leczonych pacjentów. Dla porównania, inne kraje — zarówno bogatsze, jak i mniej zamożne od Polski — rozpoczęły szeroko zakrojone programy badań przesiewowych znacznie wcześniej i osiągają już wymierne efekty.

Prof. Flisiak zwraca uwagę na przykład Litwy czy Egiptu, które wyprzedzają Polskę w realizacji celów zdrowotnych. — Wiele krajów, wcale nie zamożniejszych od Polski, uczyniło to wcześniej i ma już efekty — mówi specjalista.

Gdzie szukać zakażeń — rola lekarzy specjalistów

Prof. Krzysztof Tomasiewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, uważa, że testy w kierunku HCV powinny być wykonywane znacznie częściej i bardziej systematycznie. Ekspert postuluje, aby badania były obowiązkowe w szpitalnych izbach przyjęć oraz w poradniach specjalistycznych.

To podejście ma głębokie uzasadnienie. Wirus HCV nie zawsze objawia się problemami wątrobowymi. Pacjenci mogą doświadczać bólów stawów, problemów skórnych czy zaburzeń hematologicznych, które mogą być błędnie interpretowane jako niezwiązane z wirusem. Dlatego właśnie szersze testowanie w różnych placówkach medycznych mogłoby przyczynić się do szybszego rozpoznania zakażeń.

Nowoczesne leczenie — szansa na całkowitą eliminację wirusa

Jedna z dobrych wiadomości dla pacjentów to fakt, że współczesna medycyna dysponuje bardzo efektywnymi terapiami. Specjaliści podkreślają, że nowoczesne leki pozwalają wyeliminować wirusa HCV u niemal wszystkich pacjentów. Kluczowe pozostaje jednak jak najwcześniejsze wykrycie zakażenia.

Dlatego program Moje Zdrowie, mimo że stanowi dopiero początek, ma ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego. Jednak bez dalszego rozszerzania badań przesiewowych i intensyfikacji działań profilaktycznych osiągnięcie celu eliminacji HCV w Polsce do 2030 roku będzie bardzo trudne.

Podsumowanie — co zmienia się dla pacjentów

Program Moje Zdrowie to krok w dobrym kierunku, ale polska służba zdrowotna stoi przed wyzwaniem przyspieszenia tempa diagnostyki. Ekspercka społeczność medyczna jest zgodna: potrzebne są bardziej agresywne działania przesiewowe, obejmujące miliony Polaków rocznie.

Jeśli podejrzewasz, że mogłeś mieć kontakt z wirusem HCV, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać badanie w kierunku przeciwciał anty-HCV. Wczesne wykrycie to szansa na szybkie i skuteczne leczenie, zanim wirus zdąży wyrządzić nieodwracalne szkody.