232 mld zł na zdrowie, a NFZ wciąż bez równowagi budżetowej

Polska przeznaczyła rekordowe 232,2 mld zł na opiekę zdrowotną w 2025 roku, co stanowiło 6,81 procent produktu krajowego brutto i przekroczyło konstytucyjny wymóg minimalnego finansowania na poziomie 6,5 procent PKB. Mimo tego znaczącego wzrostu wydatków Najwyższa Izba Kontroli wskazuje na głębokie problemy strukturalne w finansowaniu Narodowego Funduszu Zdrowia, które mogą zagrażać dostępności świadczeń dla pacjentów.

Rekordowe wydatki na zdrowie — czy to wystarczy?

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski poinformował Sejm, że zaplanowany budżet na zdrowie na 2025 rok wynosił 222,3 mld zł, jednak w ciągu roku wydatki zostały zwiększone do 232,2 mld zł. Wzrost o prawie 10 miliardów złotych w stosunku do planu wynikał z rosnących potrzeb systemu opieki zdrowotnej i presji na podnoszenie wynagrodzeń pracowników medycznych.

Do Narodowego Funduszu Zdrowia przekazano łącznie 34,7 mld zł, z czego:

Forma wsparcia	Kwota (mld zł)
Dotacja na gwarantowane świadczenia	33,0
Wzmocnienie funduszu zapasowego	1,7
Skarbowe papiery wartościowe	0,922
Razem	34,7

Kwota 34,7 miliarda złotych stanowiła główne źródło finansowania operacyjnego NFZ, jednak nawet ta znacząca inwestycja nie rozwiązuje fundamentalnych problemów strukturalnych systemu.

Dlaczego NFZ ma deficyt mimo rosnących wydatków?

Konrad Kostępski z Najwyższej Izby Kontroli wyjaśnił, że od 2023 roku wpływy ze składki zdrowotnej nie wystarczają na zbilansowanie budżetu Funduszu. To oznacza, że system żyje z dotacji budżetowych, a nie z regularnych źródeł dochodów. Głównym winowajcą tego stanu rzeczy jest coroczny wzrost wynagrodzeń personelu medycznego.

Najwyższa Izba Kontroli w raporcie z kontroli realizacji zadań przez NFZ w latach 2021–2024 jednoznacznie wskazała dynamikę wzrostu wynagrodzeń jako główną przyczynę pogorszenia się sytuacji finansowej Funduszu. Chociaż nikt nie kwestionuje potrzeby godnego wynagradzania pracowników systemu ochrony zdrowia, Kostępski ostrzegł, że utrzymanie wysokiej dynamiki wzrostu wynagrodzeń w przyszłych latach będzie negatywnie oddziaływało na finanse NFZ i ograniczało możliwość zabezpieczenia dostępu do świadczeń dla pacjentów.

Co to oznacza dla pacjentów?

Sytuacja finansowa NFZ ma bezpośredni wpływ na dostępność świadczeń zdrowotnych dla pacjentów. Jeśli wpływy ze składki zdrowotnej nie pokrywają wydatków, system musi polegać na dodatkowych dotacjach budżetowych. Takie rozwiązanie jest niestabilne i nie gwarantuje długoterminowego bezpieczeństwa finansowego. W praktyce oznacza to, że jakiekolwiek zmniejszenie wydatków budżetowych lub niespodziewane wzrosty kosztów mogą bezpośrednio przełożyć się na ograniczenie dostępu do leczenia, wydłużenie kolejek do specjalistów lub zmniejszenie zakresu refundowanych procedur.

Inwestycje w programy zdrowotne — przykład in vitro

Jednym z priorytetów polityki zdrowotnej kontynuowanych w 2025 roku był program leczenia niepłodności in vitro. Na ten cel wydatkowano łącznie blisko 600 milionów złotych, uzyskując blisko 15 tysięcy ciąż, z czego urodziło się 9,5 tysiąca dzieci. Program ten stanowi przykład efektywnego wykorzystania publicznych środków na zdrowie — relatywnie skromny budżet przynosi wymierne rezultaty dla tysięcy par borykających się z problemami niepłodności.

Program in vitro ilustruje, że inwestycje w specjalistyczne procedury mogą być uzasadnione i efektywne, jednak wymaga to precyzyjnego zarządzania budżetem i priorytetyzacji wydatków w warunkach ograniczonych zasobów finansowych.

Perspektywa na przyszłość

Komisja Zdrowia Sejmu pozytywnie zaopiniowała wykonanie budżetu na zdrowie za 2025 rok, co oznacza, że wydatki były uzasadnione i prawidłowo rozliczane. Jednak raport Najwyższej Izby Kontroli jasno wskazuje, że zwiększanie wydatków bez rozwiązania strukturalnych problemów finansowania systemu to podejście tymczasowe.

Głównym wyzwaniem dla przyszłości jest znalezienie równowagi między godnym wynagradzaniem pracowników medycznych a stabilnością finansową systemu. Polska musi albo zwiększyć wpływy do NFZ (poprzez zmianę stawki składki zdrowotnej lub inne źródła dochodów), albo wprowadzić reformy poprawiające efektywność wydatkowania środków. Bez takiego rozwiązania, nawet rekordowe wydatki na zdrowie mogą okazać się niewystarczające.