Zdrowie mózgu: neurolodzy mają plan działań dla Polski

Polska neurologia ma gotowy plan działań dla zdrowia mózgu, ale jego wdrożenie zależy od decyzji systemowych władz. Podczas VIII Konferencji Naukowo Szkoleniowej Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w Białymstoku (czerwiec 2026 r.) liderzy środowiska neurologicznego, w tym przewodnicząca Krajowej Rady ds. Zdrowia Mózgu, zaprezentowali nie tylko diagnozę problemów w systemie opieki neurologicznej, ale przede wszystkim konkretną receptę na ich rozwiązanie.

Dlaczego zdrowie mózgu stało się priorytetem?

Choroby neurologiczne stanowią coraz większy problem zdrowotny publiczny w Polsce. Obejmują one zarówno choroby neurodegeneracyjne, jak choroba Alzheimera i Parkinsona, jak i schorzenia autoimmunologiczne, takie jak stwardnienie rozsiane czy miastenia. Pacjenci z tymi chorobami wymagają specjalistycznego leczenia, a polska neurologia dysponuje już wiedzą i narzędziami, aby oferować nowoczesne terapie. Problem polega na tym, że system opieki zdrowotnej nie zawsze umożliwia szybki dostęp do tych innowacyjnych rozwiązań.

Liderzy środowiska neurologicznego wskazują, że zmiana tego stanu wymaga podjęcia decyzji na poziomie systemowym — od refundacji nowych leków po reorganizację sieci ośrodków specjalistycznych.

Rewolucja w leczeniu stwardnienia rozsianego

Stwardnienie rozsiane to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje osłonkę mielinową włókien nerwowych. Przez lata leczenie opierało się na ogólnym hamowaniu odpowiedzi immunologicznej, co wiązało się z licznymi skutkami ubocznymi.

Współczesne podejście terapeutyczne jest znacznie bardziej precyzyjne. Leczenie coraz częściej opiera się na terapiach ukierunkowanych na konkretne mechanizmy immunologiczne — szczególnie na limfocyty B, czyli komórki odpowiadające za produkcję przeciwciał. Takie podejście pozwala na bardziej efektywne hamowanie procesu chorobowego przy mniejszej liczbie skutków ubocznych.

W programie lekowym B.29 skuteczność leczenia stwardnienia rozsianego analizuje się przede wszystkim przez pryzmat trzech kluczowych parametrów:

Parametr oceny	Znaczenie kliniczne
Aktywność rzutowa	Liczba epizodów zaostrzenia choroby
Zmiany w rezonansie magnetycznym	Liczba i wielkość ognisk demielinizacyjnych w mózgu i rdzeniu kręgowym
Progresja niesprawności	Postęp upośledzenia funkcji neurologicznych

Co to oznacza dla pacjenta: Nowoczesne terapie pozwalają na lepszą kontrolę choroby, zmniejszenie liczby rzutów i spowolnienie postępu niepełnosprawności. Pacjenci mogą liczyć na lepszą jakość życia i dłuższy okres bez objawów choroby.

Psylocybina jako przełom w leczeniu choroby Alzheimera?

Jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań jest zastosowanie psylocybiny — substancji psychoaktywnej — w leczeniu zaawansowanej choroby Alzheimera. Wstępne wyniki są zdumiewające.

Pacjentka z ciężką postacią choroby Alzheimera, która przez lata mogła komunikować się tylko monosylabami, po otrzymaniu pojedynczej dużej dawki psylocybiny zaczęła inicjować rozmowy. Pojawił się też powrót innych funkcji poznawczych. Choć to wciąż pojedynczy przypadek, wskazuje on na potencjał tej substancji w przywracaniu funkcji mózgu u pacjentów z zaawansowaną demencją.

Badania nad psylocybiną w kontekście chorób neurodegeneracyjnych są wciąż w fazie wstępnej, ale zainteresowanie środowiska naukowego jest ogromne. Polska neurologia obserwuje te prace i czeka na możliwość włączenia się w międzynarodowe badania kliniczne.

Miastenia: operacyjne rozwiązanie dla połowy pacjentów

Miastenia gravis to choroba autoimmunologiczna, w której przeciwciała atakują receptory acetylocholiny na złączach nerwowo-mięśniowych, prowadząc do osłabienia mięśni. Jedną z opcji leczenia jest tymektomia — chirurgiczne usunięcie grasicy (gruczołu, który może być źródłem autoimmunizacji).

Wyniki tymektomii są obiecujące: blisko połowa pacjentów, którzy zostali zakwalifikowani do zabiegu i go przeszli, doświadcza remisji całkowitej. Oznacza to, że pacjenci nie prezentują objawów miastenii i nie wymagają dalszego leczenia farmakologicznego. To znaczący procent, biorąc pod uwagę, że miastenia jest chorobą przewlekłą i zwykle wymaga długoterminowego leczenia.

Co czeka polską neurologię?

Polscy neurolodzy mają gotową mapę działań. Obejmuje ona:

• Poprawę dostępu do nowoczesnych terapii biologicznych w stwardnieniu rozsianym
• Wdrożenie standardów diagnostyki i leczenia chorób neurodegeneracyjnych
• Reorganizację sieci ośrodków specjalistycznych
• Włączenie Polski do międzynarodowych badań klinicznych nad nowymi terapiami
• Edukację pacjentów i lekarzy pierwszego kontaktu

Ale wszystko to zależy od decyzji systemowych — od refundacji nowych leków, przez finansowanie badań, po reorganizację struktur opieki zdrowotnej. Neurologia czeka na te decyzje, mając już gotowy plan, jak poprawić zdrowie mózgu milionów Polaków.