Czy sztuczne słodziki są bezpieczne dla zdrowia?

Nowe badania sugerują, że słodziki nie są metabolicznie obojętne, jak dotąd sądzono. Mogą wpływać na bakterie jelitowe, szczególnie gdy są łączone z lekami. WHO już nie rekomenduje ich do kontroli masy ciała, choć naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania na ludziach.

Jakie słodziki są najniebezpieczniejsze?

Izosteviol (pochodna stewii) wykazał szczególnie silne interakcje z duloksetyną (lekiem przeciwdepresyjnym). Jednak około 75% wszystkich badanych słodzików zmieniało wzrost co najmniej jednego gatunku bakterii jelitowych.

Czy słodziki szkodzą, jeśli nie biorę leków?

Badania wykazały, że słodziki mogą wpływać na mikrobióm jelitowy niezależnie od leków, ale efekty są silniejsze w połączeniu z innymi substancjami (leki, kofeina). Naukowcy zalecają ostrożność, szczególnie osobom przyjmującym regularnie leki.

Co się dzieje z bakteriami jelitowymi pod wpływem słodzików?

Słodziki mogą hamować wzrost korzystnych bakterii (takich jak Roseburia intestinalis i Parabacteroides merdae), zmniejszać różnorodność mikrobiomu oraz zaburzać procesy zapalne i odpowiedź immunologiczną. Różnorodny mikrobiom jest kluczowy dla zdrowia trawiennego.

Czy powinienem całkowicie unikać słodzików?

Naukowcy nie zalecają całkowitego wyeliminowania, ale podkreślają, że słodziki powinny być traktowane jako biologicznie aktywne związki, nie obojętne dodatki. Osoby przyjmujące leki powinny być szczególnie ostrożne, a przed zmianami w diecie warto skonsultować się z lekarzem.

Sztuczne słodziki szkodzą jelitom. Badania Cambridge ujawniają niebezpieczeństwo

Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge badali wpływ 39 słodzików na bakterie jelitowe.

Sztuczne słodziki mogą bezpośrednio wpływać na bakterie zamieszkujące nasze jelita i wchodzić w niebezpieczne interakcje z lekami, co zaburzać może mikrobióm jelitowy odpowiedzialny za zdrowie trawienne i odporność. Nowe badania Uniwersytetu w Cambridge podważają powszechne przekonanie, że słodziki są bezpieczną alternatywą dla cukru.

Jak badacze testowali słodziki

Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge przeanalizowali 39 słodzików wykorzystywanych komercyjnie — zarówno sztucznych, jak i naturalnych — oceniając ich wpływ na wzrost bakterii jelitowych. Aby zbadać to zjawisko, naukowcy wyhodowali w laboratorium 25 gatunków bakterii jelitowych, w tym szczepy korzystne, neutralne i potencjalnie szkodliwe. Każdą hodowlę poddawano działaniu blisko 40 popularnych słodzików i mierzono tempo namnażania się mikroorganizmów.

Wyniki badań opublikowano w prestiżowym czasopiśmie “Molecular Systems Biology”. — Spodziewaliśmy się pewnych interakcji, ale nie aż tak silnych, jakie ujawniły eksperymenty — powiedział profesor Kiran Patil z jednostki toksykologii Medical Research Council (MRC) na Uniwersytecie w Cambridge.

Które słodziki są najniebezpieczniejsze?

Najbardziej zauważalną interakcję zaobserwowano w przypadku izosteviolu (pochodnej stewii) i duloksetyny — leku przeciwdepresyjnego, który w 2023 roku był przepisywany ponad 4,2 miliona pacjentów w Stanach Zjednoczonych. To połączenie znacząco hamowało wzrost Roseburia intestinalis i Parabacteroides merdae — dwóch bakterii jelitowych odgrywających ważną rolę w utrzymaniu zdrowia układu trawiennego.

Dr Sonja Blasche, główna autorka badania, podkreśliła: — Słodziki często reklamuje się jako metabolicznie obojętne, jednak nasze badania podważają to przekonanie.

Naukowcy byli zaskoczeni specyficzną interakcją izosteviolu z duloksetyną. Profesor Patil zauważył: — Nasze dane sugerują, że także inne leki, a zwłaszcza te, które ulegają bioakumulacji lub są metabolizowane przez bakterie jelitowe, mogą wchodzić w interakcje ze słodzikami.

Skalę problemu pokazuje liczba interakcji

Team badawczy testował każdy słodzik wraz z popularnymi związkami, takimi jak kofeina, wanilina, advantame oraz ośmioma rodzajami często stosowanych leków. Wyniki były alarmujące:

Parametr	Liczba przypadków
Zidentyfikowane interakcje słodzików z innymi substancjami	100+
Interakcje nasilające efekty	34
Interakcje osłabiające efekty	68
Słodziki zmieniające wzrost bakterii jelitowych	~75% badanych
Pacjenci przyjmujący duloksetyną rocznie (USA, 2023)	4,2 mln

Dalsza analiza wykazała, że niektóre kombinacje zwiększały toksyczność wobec określonych komórek organizmu i zaburzały działanie komórek odpowiedzialnych za procesy zapalne i odpowiedź immunologiczną. Ponieważ bakterie jelitowe funkcjonują nie w izolacji, lecz jako część większej społeczności, naukowcy stworzyli również syntetyczną społeczność mikroorganizmów zawierającą wszystkie 25 gatunków. Podczas testowania okazało się, że izosteviol i duloksetyna zmniejszają różnorodność mikrobiologiczną — a różnorodny mikrobiom uznawany jest za jeden z kluczowych elementów zdrowego układu trawiennego.

Co to oznacza dla konsumentów

Badania Cambridge pokazują, że słodziki nie są biologicznie obojętne, jak dotąd zakładano. Około trzy czwarte badanych słodzików zmieniało tempo wzrostu co najmniej jednego gatunku bakterii, a niektóre zwalniały, a nawet całkowicie hamowały wzrost bakterii powiązanych ze zdrowymi jelitami. To szczególnie ważne dla osób przyjmujących leki — potencjalne interakcje są niemal nieprzebadane w rzeczywistych warunkach.

Dr Memee Ahmad zwróciła uwagę, że wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia z 2023 roku nie zalecają już słodzików jako narzędzia kontroli masy ciała. Opublikowany w tym roku przegląd systematyczny wykazał, że rutynowe stosowanie słodzików przez osoby z cukrzycą nie może być rekomendowane na podstawie dostępnych dowodów. Ahmad podsumowała: — Moim zdaniem słodziki wciąż mogą być użyteczne jako rozwiązanie krótkoterminowe, ale ogólne hasło “bezpieczna alternatywa dla cukru” coraz bardziej traci na aktualności, zwłaszcza wśród pacjentów przyjmujących leki.

Czy to oznacza, że powinniśmy unikać słodzików?

Naukowcy podkreślają, że eksperymenty prowadzono w warunkach laboratoryjnych (in vitro), a nie na ludziach. Oznacza to, że przed wyciągnięciem ostatecznych wniosków na temat ewentualnych bezpośrednich skutków zdrowotnych potrzebne są dalsze badania. Profesor Patil wyjaśnił: — Trzeba jasno podkreślić, że były to badania laboratoryjne na wyizolowanych bakteriach i uproszczonej, syntetycznej społeczności, a nie testy na ludziach, więc nie dowodzą one szkodliwości takich połączeń u osób przyjmujących te substancje jednocześnie.

Jednakże odkrycia wpisują się w szerszy obraz — słodziki powinny być traktowane jako biologicznie aktywne związki, a nie obojętne dodatki do żywności. Dla osób przyjmujących regularnie leki, szczególnie te metabolizowane przez bakterie jelitowe (jak antydepresanty), ostrożność jest uzasadniona. Przed zmianami w diecie warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli stosuje się leki na stałe.