Ultraprzetworzona żywność zwiększa śmiertelność pacjentów po nowotworze

Osoby, które przeżyły nowotwór, muszą szczególnie uważać na to, co jedzą — wynika z wieloletniego włoskiego badania kohortowego. Dieta bogata w ultraprzetworzoną żywność istotnie zwiększa ryzyko zgonu zarówno z powodu nawrotu choroby, jak i z innych przyczyn.

Jak przebiło badanie włoskie?

Badanie prowadzone w ramach projektu Moli-sani obserwowało grupę 802 osób, które przeszły chorobę nowotworową. Okres obserwacji wyniósł średnio 14,6 roku — wystarczająco długo, aby zaobserwować długoterminowe skutki nawyków żywieniowych. Podczas trwania badania zanotowano 281 zgonów wśród uczestników.

Naukowcy wykorzystali system klasyfikacji NOVA, który dzieli żywność na kategorie w zależności od stopnia przetworzenia. W analizie skupili się na ośmiu grupach ultraprzetworzonej żywności: napojach słodzonych cukrem, napojach ze słodzikmi sztucznymi, napojach alkoholowych, produktach mlecznych i serach, mięsie przetworzonym, słonych przekąskach, tłustych pastach i sosach oraz produktach skrobiowych i słodkich.

Jaki wpływ miała ultraprzetworzona żywność na przeżywalność?

Wyniki były alarmujące. Osoby, które spożywały największe ilości ultraprzetworzonej żywności, wykazywały o 48 procent wyższe ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny w porównaniu z tymi, które spożywały jej najmniej. Jeszcze bardziej niepokojące były dane dotyczące zgonów z powodu nowotworu — w tej grupie ryzyko wzrastało o 57 procent.

Znaczące jest to, że związek między spożyciem ultraprzetworzonej żywności a zwiększoną śmiertelnością utrzymywał się nawet po uwzględnieniu ogólnej jakości diety uczestników. Oznacza to, że niekorzystny wpływ nie wynika jedynie z gorszej diety jako całości, lecz jest specyficznie związany z ultraprzetworzoną żywnością.

Tabela kategorii analizowanej żywności ultraprzetworzonej

Kategoria	Przykłady
Napoje słodzone cukrem	Soki, gazowane napoje cukrowe
Napoje sztucznie słodzone	Dietetyczne napoje gazowane, napoje ze słodzikmi
Napoje alkoholowe	Piwo, wino, alkohole
Produkty mleczne i sery	Sery topione, mleka aromatyzowane
Mięso przetworzone	Kiełbasy, szynki, pasztety
Słone przekąski	Chipsy, solone orzechy, krakersy
Tłuste pasty i sosy	Sosy do potraw, majoneza, dressingi
Produkty skrobiowe i słodkie	Ciastka, słodycze, piekarskie wyroby

Co to oznacza dla pacjentów po nowotworze?

Wyniki tego badania mają praktyczne znaczenie dla osób, które przeszły leczenie onkologiczne. Pokazują, że wybory żywieniowe po wyleczeniu nowotworu mogą mieć bezpośredni wpływ na długoterminowe przeżycie i ryzyko nawrotu choroby. Zmniejszenie spożycia ultraprzetworzonej żywności — szczególnie napojów słodzonych, mięsa przetworzonego i słodkich produktów — może być jednym z elementów strategii profilaktycznej.

Warto jednak pamiętać, że badanie miało charakter obserwacyjny, a ocena diety opierała się na deklaracjach samych uczestników. Ponadto badanie nie zawierało informacji o stopniu zaawansowania nowotworu w momencie diagnozy, co mogłoby wpłynąć na interpretację wyników. Mimo tych ograniczeń, spójność wyników i długi okres obserwacji dają podstawy do potraktowania ustaleń poważnie.

Dlaczego ultraprzetworzona żywność jest szczególnie riskowana?

Ultraprzetworzona żywność zawiera zwykle wysokie stężenia cukrów, soli, nasyconych tłuszczy oraz dodatków chemicznych — konserwantów, barwników i wzmacniaczy smaku. Te składniki mogą wpływać na procesy zapalne w organizmie, funkcjonowanie mikrobiotu jelitowego oraz metabolizm. Dla osób, które przeszły nowotwór, takie zaburzenia mogą być szczególnie niekorzystne, gdyż mogą sprzyjać nawrotom choroby lub rozwojowi powikłań.

Badanie włoskie sugeruje, że zwrócenie uwagi na jakość spożywanej żywności — a szczególnie ograniczenie ultraprzetworzonej — powinno być integralną częścią opieki zdrowotnej nad pacjentami po leczeniu onkologicznym. Rekomendacja ta wpisuje się w szerszy trend medycyny, która coraz bardziej dostrzega rolę diety w prewencji nawrotów i poprawie jakości życia po chorobie.