Nadciśnienie u młodych dorosłych: dlaczego rośnie problem poniżej 40 lat

Nadciśnienie przestaje być chorobą typową dla osób starszych. W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby młodych dorosłych, u których diagnozuje się podwyższone ciśnienie krwi, a europejskie wytyczne kardiologiczne z 2024 roku uznały osoby w wieku 18–40 lat za grupę wymagającą specjalnej uwagi.

Jak wygląda problem u młodych?

Wzrost częstości nadciśnienia dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn w wieku poniżej czterdziestki. Problem polega jednak nie tylko na samym rozpoznaniu — badania pokazują, że świadomość istnienia problemu, podejmowanie leczenia i regularna kontrola ciśnienia są u młodych znacznie niższe niż u starszych pacjentów. Wiele osób w tym wieku nie wie, że ma podwyższone ciśnienie, ponieważ nie wykonuje regularnych pomiarów.

Próg, od którego mówi się o nadciśnieniu, to wartości ≥140/90 mm Hg (według wytycznych europejskich). U młodych dorosłych szczególnie często obserwuje się podwyższenie ciśnienia rozkurczowego — czyli wartości dolnej — co może wskazywać na inne mechanizmy patologiczne niż u osób starszych.

Jakie są rzeczywiste konsekwencje dla zdrowia?

Dane z badań naukowych jasno pokazują, że nadciśnienie u młodych nie jest problemem do zignorowania. Badanie CARDIA, które obserwowało 4851 osób w wieku 18–30 lat przez około 19 lat, wykazało, że ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych (zawałów, udarów) było 3,5 razy wyższe u osób z ciśnieniem ≥140/90 mm Hg w porównaniu z osobami z prawidłowymi wartościami.

Jeszcze większą grupę przebadano w analizie opublikowanej w piśmie Circulation w 2020 roku. Badacze śledzili przebieg zdrowia 6,4 miliona osób w wieku 20–39 lat (mediana wieku wynosiła 30 lat) przez 13 lat. W tym okresie zanotowano ponad 44 tysiące zdarzeń sercowo-naczyniowych. Osoby z nadciśnieniem miały ryzyko około 2,4 razy wyższe niż te z prawidłowym ciśnieniem.

Parametr	Wartość
Liczba obserwowanych osób w badaniu CARDIA	4851
Okres obserwacji CARDIA	~19 lat
Zwiększone ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych (CARDIA)	3,5×
Liczba osób w badaniu Circulation	6,4 mln
Liczba zdarzeń sercowo-naczyniowych (Circulation)	>44 tys.
Zwiększone ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych (Circulation)	~2,4×
Próg rozpoznania nadciśnienia	≥140/90 mm Hg

Te liczby pokazują, że młody wiek nie chroni przed powikłaniami nadciśnienia — przeciwnie, długoletnie działanie podwyższonego ciśnienia na naczynia krwionośne może prowadzić do poważnych zdarzeń już w trzeciej lub czwartej dekadzie życia.

Co stoi za wzrostem nadciśnienia u młodych?

Przyczyny są wielorakie. Wiele z nich wiąże się ze stylem życia: nadmierna masa ciała, niewystarczająca aktywność fizyczna, dieta obfita w sól i alkohol to klasyczne czynniki ryzyka. Jednak u młodych pacjentów częściej niż u starszych występuje tzw. nadciśnienie wtórne — czyli wysokie ciśnienie będące objawem innej choroby.

W ośrodkach specjalistycznych przyczyny wtórne wykrywa się u 15–30% młodych pacjentów. Mogą to być choroby nerek, pierwotny hiperaldosteronizm (zaburzenie wydzielania hormonów) czy bezdech senny. Ponadto niektóre substancje mogą podwyższać ciśnienie: niektóre leki na przeziębienie, hormonalna antykoncepcja, substancje psychoaktywne, suplementy diety czy napoje energetyczne.

Co to oznacza dla Ciebie — praktyczne kroki

Jeśli masz mniej niż 40 lat, warto podjąć kilka działań profilaktycznych:

Regularne pomiary: Nie czekaj na objawy. Zmierz sobie ciśnienie — w aptece, u lekarza lub za pomocą domowego urządzenia. Jeśli wartości są podwyższone, powtórz pomiar kilka razy w różnych warunkach.

Diagnoza przyczyn: Jeśli lekarz potwierdzi nadciśnienie, warto wykonać badania mające na celu wykrycie przyczyn wtórnych, szczególnie jeśli nie masz klasycznych czynników ryzyka (nadwagi, siedzącego trybu życia).

Zmiana stylu życia: Według wytycznych europejskich zmniejszenie spożycia soli, regularna aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej masy ciała skutecznie obniżają ciśnienie. To powinno być pierwszym krokiem, zanim rozważy się leczenie farmakologiczne.

Unikanie substancji ryzyka: Jeśli stosujesz hormonalną antykoncepcję, zażywasz suplementy czy regularnie pijesz napoje energetyczne — omów to z lekarzem. Niektóre z tych produktów mogą wpływać na ciśnienie.

Nadciśnienie u młodych dorosłych to problem, który można zapobiec lub kontrolować, ale wymaga świadomości i działania. Europejskie wytyczne kardiologiczne uznały tę grupę wiekową za wymagającą specjalnej uwagi — to sygnał, że pora na zmianę podejścia do profilaktyki sercowo-naczyniowej już w trzeciej dekadzie życia.