NT-proBNP w programie Moje Zdrowie? Ekspert proponuje zmianę badań
Prof. Piotr Rozentryt proponuje dodać NT-proBNP do programu Moje Zdrowie zamiast badania lipoproteiny(a).
Propozycja prof. Piotra Rozentryta z Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach zakłada, że w programie Moje Zdrowie zamiast oznaczania lipoproteiny(a) pojawiłoby się badanie NT-proBNP, czyli marker niewydolności serca. To zmiana, która dotyczy tego, jakie badania państwo finansuje w ramach profilaktyki, a nie tylko tego, co lekarz zleci w gabinecie.
Czym jest NT-proBNP i dlaczego ma znaczenie w profilaktyce?
NT-proBNP to fragment peptydu natriuretycznego, wydzielanego przez serce, gdy jest ono przeciążone. Jego podwyższony poziom we krwi jest sygnałem, że mięsień sercowy pracuje w niekorzystnych warunkach. Badanie wykonuje się z próbki krwi, więc jest proste w organizacji.
Znaczenie tego markera polega na tym, że pozwala wcześnie zauważyć problem, zanim pojawią się wyraźne dolegliwości. Wynik nie stawia diagnozy sam w sobie, ale może wskazać, że potrzebne jest dalsze postępowanie, w tym echokardiografia, czyli badanie ultrasonograficzne serca.
Dlaczego lipoproteina(a) ma ustąpić miejsca NT-proBNP?
Lipoproteina(a) jest ważnym czynnikiem ryzyka miażdżycy i chorób układu krążenia, ale według przytaczanych w debacie argumentów jej uzasadnienie w kontekście programu profilaktycznego jest słabsze. Ekspert wskazuje na badanie Horyzont, które również podważa jej rolę jako priorytetowego badania przesiewowego.
Różnica polega na tym, że NT-proBNP odpowiada bezpośrednio na pytanie o aktualną pracę serca, a nie tylko o długoterminowe ryzyko. Dlatego propozycja zyskuje argumenty w środowisku kardiologicznym.
Jak działa algorytm Prevent-HF?
Prevent-HF to narzędzie opracowane przez American Heart Association. Szacuje ono wieloletnie ryzyko chorób układu krążenia, w tym niewydolności serca, na podstawie danych o pacjencie. Jest to więc kalkulator prognostyczny, a nie test diagnostyczny.
Kluczowy jest próg. Gdy wynik algorytmu przekracza 5%, zalecane jest oznaczenie peptydów natriuretycznych. Oznacza to, że algorytm działa jak filtr: wskazuje, u kogo warto wykonać dalsze badanie.
| Element | Znaczenie praktyczne |
|---|---|
| Badanie NT-proBNP | Marker niewydolności serca, z próbki krwi |
| Próg ryzyka w Prevent-HF | Powyżej 5% – zalecane oznaczenie peptydów natriuretycznych |
| Echokardiografia | Kolejny krok, gdy peptydy natriuretyczne są podwyższone |
| Zalecenia dotyczące peptydów | Przedstawione przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne |
Zalecenia dotyczące oznaczania peptydów natriuretycznych opracowało Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, co daje propozycji oparcie w krajowych standardach.
Kogo szczególnie dotyczy ten problem?
Szczególną grupę stanowią osoby z cukrzycą. U nich niewydolność serca może rozwijać się bez objawów, przez co pacjent nie odczuwa dolegliwości, a choroba postępuje w tle. Właśnie dlatego wczesne wykrycie zmian ma tu największą wagę.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli masz cukrzycę, rodzinne obciążenie chorobami serca lub wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe, nie czekaj na objawy. Zapytaj lekarza rodzinnego, czy warto ocenić ryzyko algorytmem Prevent-HF, a w razie wskazań o oznaczenie NT-proBNP. Nie zastępuj jednak konsultacji samodzielną interpretacją wyników. Sam marker to tylko jeden z elementów oceny, a decyzję o dalszych badaniach podejmuje lekarz.
Propozycja z Katowic pokazuje kierunek: profilaktyka ma wyłapywać osoby najbardziej zagrożone, zanim choroba stanie się widoczna. Czy program Moje Zdrowie zmieni zakres badań, zależy od decyzji odpowiednich instytucji, ale debata o tym, które markery mają realną wartość, już trwa.
Na podstawie: Rynek Zdrowia. Tekst opracowany redakcyjnie.