Badania i Diagnostyka

NT-proBNP w programie Moje Zdrowie? Ekspert proponuje zmianę badań

Prof. Piotr Rozentryt proponuje dodać NT-proBNP do programu Moje Zdrowie zamiast badania lipoproteiny(a).

Autor: Lidia Mroczkowska, 9 listopada 2026
Close-up of a gloved hand holding a test tube with blood sample in a clinical research lab.
Fot. Ivan S / Pexels · Pexels License

Propozycja prof. Piotra Rozentryta z Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach zakłada, że w programie Moje Zdrowie zamiast oznaczania lipoproteiny(a) pojawiłoby się badanie NT-proBNP, czyli marker niewydolności serca. To zmiana, która dotyczy tego, jakie badania państwo finansuje w ramach profilaktyki, a nie tylko tego, co lekarz zleci w gabinecie.

Czym jest NT-proBNP i dlaczego ma znaczenie w profilaktyce?

NT-proBNP to fragment peptydu natriuretycznego, wydzielanego przez serce, gdy jest ono przeciążone. Jego podwyższony poziom we krwi jest sygnałem, że mięsień sercowy pracuje w niekorzystnych warunkach. Badanie wykonuje się z próbki krwi, więc jest proste w organizacji.

Znaczenie tego markera polega na tym, że pozwala wcześnie zauważyć problem, zanim pojawią się wyraźne dolegliwości. Wynik nie stawia diagnozy sam w sobie, ale może wskazać, że potrzebne jest dalsze postępowanie, w tym echokardiografia, czyli badanie ultrasonograficzne serca.

Dlaczego lipoproteina(a) ma ustąpić miejsca NT-proBNP?

Lipoproteina(a) jest ważnym czynnikiem ryzyka miażdżycy i chorób układu krążenia, ale według przytaczanych w debacie argumentów jej uzasadnienie w kontekście programu profilaktycznego jest słabsze. Ekspert wskazuje na badanie Horyzont, które również podważa jej rolę jako priorytetowego badania przesiewowego.

Różnica polega na tym, że NT-proBNP odpowiada bezpośrednio na pytanie o aktualną pracę serca, a nie tylko o długoterminowe ryzyko. Dlatego propozycja zyskuje argumenty w środowisku kardiologicznym.

Jak działa algorytm Prevent-HF?

Prevent-HF to narzędzie opracowane przez American Heart Association. Szacuje ono wieloletnie ryzyko chorób układu krążenia, w tym niewydolności serca, na podstawie danych o pacjencie. Jest to więc kalkulator prognostyczny, a nie test diagnostyczny.

Kluczowy jest próg. Gdy wynik algorytmu przekracza 5%, zalecane jest oznaczenie peptydów natriuretycznych. Oznacza to, że algorytm działa jak filtr: wskazuje, u kogo warto wykonać dalsze badanie.

ElementZnaczenie praktyczne
Badanie NT-proBNPMarker niewydolności serca, z próbki krwi
Próg ryzyka w Prevent-HFPowyżej 5% – zalecane oznaczenie peptydów natriuretycznych
EchokardiografiaKolejny krok, gdy peptydy natriuretyczne są podwyższone
Zalecenia dotyczące peptydówPrzedstawione przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

Zalecenia dotyczące oznaczania peptydów natriuretycznych opracowało Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, co daje propozycji oparcie w krajowych standardach.

Kogo szczególnie dotyczy ten problem?

Szczególną grupę stanowią osoby z cukrzycą. U nich niewydolność serca może rozwijać się bez objawów, przez co pacjent nie odczuwa dolegliwości, a choroba postępuje w tle. Właśnie dlatego wczesne wykrycie zmian ma tu największą wagę.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli masz cukrzycę, rodzinne obciążenie chorobami serca lub wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe, nie czekaj na objawy. Zapytaj lekarza rodzinnego, czy warto ocenić ryzyko algorytmem Prevent-HF, a w razie wskazań o oznaczenie NT-proBNP. Nie zastępuj jednak konsultacji samodzielną interpretacją wyników. Sam marker to tylko jeden z elementów oceny, a decyzję o dalszych badaniach podejmuje lekarz.

Propozycja z Katowic pokazuje kierunek: profilaktyka ma wyłapywać osoby najbardziej zagrożone, zanim choroba stanie się widoczna. Czy program Moje Zdrowie zmieni zakres badań, zależy od decyzji odpowiednich instytucji, ale debata o tym, które markery mają realną wartość, już trwa.

Na podstawie: Rynek Zdrowia. Tekst opracowany redakcyjnie.